Yapay zeka tek tek tespit ediyor gelir vergisinde son 3 gün Mehmet Şimşek uyardı
Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), yapay zeka destekli sistemler aracılığıyla beyan dışı bırakılan kazançları, düşük matrahlı beyannameler sunan mükellefleri ve sürekli zarar beyan eden işletmeleri öncelikli olarak incelemeye aldı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, mükellefleri son gün yoğunluğunu beklemeden beyannamelerini gözden geçirmeye ve eksikliklerini tamamlamaya çağırdı. Beyannameler için yasal sürenin 31 Mart’ta sona ereceği bildirildi.
Tüm Gelir Unsurları Yakından İzleniyor
Mükelleflerin gayrimenkul sermaye iradı (kira gelirleri), beyan gereken ücret gelirleri, menkul sermaye iratları (faiz, temettü gibi) ve değer artış kazançları gibi gelir unsurlarını eksiksiz ve doğru olarak beyan etmeleri önem taşıyor. GİB’in yapay zeka destekli denetim sistemi, banka ve finans kuruluşları ile kamu ve özel sektörden temin edilen verileri tek merkezde topluyor ve beyanlarla fiili ekonomik faaliyetleri karşılaştırıyor. Para akışları, tahsilat süreçleri ve işlem hacimleri analiz edilerek uyumsuzluklar tespit ediliyor, beyan dışı bırakılan kazançların ortaya çıkarılması kolaylaşıyor.
Düşük Beyan ve Sürekli Zarar Risk Altında
Sistem, gelir ile beyan edilen kazanç arasındaki uyumsuzlukları, olağan dışı ciro dalgalanmalarını ve sektörel gerçekliklerle örtüşmeyen finansal davranışları inceliyor. Sürekli zarar beyan eden işletmeler, matrahsız veya düşük matrahlı beyannameler sunan mükellefler ile banka ve POS verileriyle beyanları uyumsuz olanlar öncelikli olarak ele alınıyor. Uzun süre zarar eden veya düşük kar bildiren işletmelerin, ticari bir sonuçtan ziyade detaylı incelenmesi gereken risk göstergesi olduğu vurgulanıyor.
Gayrimenkul ve Kira Gelirleri Analizi
MEVA (Mekansal Veri Analizi) Projesi ile gayrimenkul sektöründeki alım-satım işlemleri detaylı şekilde inceleniyor. Taşınmazların konumu, imar durumu, metrekare birim değerleri, bölgesel arz-talep dengesi, ulaşım olanakları ve sosyoekonomik göstergeler birlikte değerlendiriliyor. Uydu görüntüleri, tapu kayıtları ve coğrafi bilgi sistemi verileri ile piyasa değerlerinden sapmalar tespit ediliyor, satış bedeli ile beyan edilen değerler karşılaştırılıyor.
Kira gelirleri ise saha çalışmaları ve elektrik, su, doğalgaz abonelik verileriyle analiz ediliyor. Taşınmazların fiili kullanım durumu belirlenerek dönemsel tüketim verileri üzerinden kira ilişkisi ve sürekliliği değerlendiriliyor. Düşük beyan, hiç beyan etmeme veya muvazaalı kullanım gibi riskli durumlar tespit ediliyor.
Temettü ve Kar Payı Gelirleri Yakından Takip Ediliyor
Menkul sermaye iradı gelirleri de merkezi kayıt sistemi verileriyle analiz ediliyor. Hisse senedi işlemleri, temettü ve kar payı dağıtımları, portföy büyüklükleri ve işlem hacimleri üzerinden mükellef bazında gelir akışları takip ediliyor, uyumsuzluklar ve eksik beyanlar belirleniyor. Özellikle yüksek gelir grubundaki mükellefler için kapsamlı risk profilleri oluşturuluyor.
Şimşek: “Vergiye Gönüllü Uyum Önceliğimiz”
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, eksik veya hiç yapılmayan beyanlar nedeniyle mükelleflerin cezalı tarhiyat, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi gibi yaptırımlarla karşılaşabileceğini belirterek, "Gelişmiş analiz sistemleri sayesinde beyanlar ile gelir arasındaki uyumsuzluklar hızlı ve etkin şekilde tespit edilebiliyor. Mükelleflerimiz, son gün yoğunluğunu beklemeden beyannamelerini gözden geçirmeli ve eksikliklerini tamamlamalı." dedi.
Şimşek, vergide gönüllü uyumun artırılmasının kamu maliyesinin sürdürülebilirliği ve vergi adaletinin sağlanması açısından temel öncelik olduğunu vurguladı ve dijitalleşme ile yapay zeka destekli denetim altyapısı sayesinde daha şeffaf, adil ve etkin bir vergi sisteminin güçlendirileceğini ifade etti.
