Ancak İslam dini, bireylerin sağlık durumunu da gözetir ve bazı durumlarda oruç tutma yükümlülüğünü kaldırır.
Her yıl Ramazan öncesi en çok merak edilen konular arasında “Kimler oruç tutamaz?”, “Hangi hastalıklar oruca engel?” ve “Sağlık sorunu olanlar oruç tutmalı mı?” gibi sorular yer alır. Özellikle kronik hastalığı bulunanlar, düzenli ilaç kullananlar, hamileler, emziren anneler ve ileri yaştaki bireyler için bu soruların yanıtları önemlidir.
Oruç Tutmaya Engel Durumlar
Kur’ân-ı Kerîm’de şöyle buyrulmuştur:
"Ey inananlar! Oruç sizden öncekilere farz kılındığı gibi Allah’a karşı gelmekten sakınasınız diye, size de sayılı günlerde farz kılındı. İçinizden hasta olan veya yolculukta bulunan, tutamadığı günler sayısınca diğer günlerde tutar. Oruca dayanamayanlar, bir yoksulu doyuracak kadar fidye verir. Kim gönülden iyilik yaparsa, o iyilik kendisinedir. Eğer bilirseniz, oruç tutmanız sizin için daha hayırlıdır." (el-Bakara, 2/183-184)
İslam alimleri, bu ayet ve ilgili hadislere dayanarak Ramazan orucunu tutmayı zorlaştıran veya engelleyen durumları şöyle sıralamıştır:
1. Yolculuk: Ramazan ayında sefer mesafesi kadar (yaklaşık 90 km) yolculuk yapacak olan kişi, oruca başlamadan önce niyet etmemeyi tercih edebilir. Yolculuk sırasında orucunu bozması durumunda sadece kaza gerekir, keffaret gerekmez.
2. Hastalık: Oruç tutarken hastalığının artmasından veya iyileşmesinin gecikmesinden endişe edilen kişiler oruç tutmayabilir. Bu kapsamda;
İleri derecede kalp hastalıkları
Kontrolsüz yüksek tansiyon
İnsülin kullanan diyabet hastaları
Böbrek veya karaciğer yetmezliği
Kanser tedavisi görenler
Organ nakli sonrası bağışıklık baskılayıcı ilaç kullananlar
3. İleri yaş: Oruç tutamayacak kadar yaşlı olanlar, oruç yerine fidye verebilir. İyileşme umudu olmayan hastalar da bu kapsamda değerlendirilir.
4. Aşırı açlık veya susuzluk: Bedensel ve ruhsal sağlığı ciddi şekilde etkilenecek kişiler oruçlarını bozabilir; sağlık durumu düzeldiğinde bu oruçlar kaza edilir.
5. Zor ve ağır işlerde çalışma: Çalıştığı işin yoğunluğu sebebiyle sağlığı risk altında olan kişiler oruç tutmayabilir. Bu kişiler, uygun zamanlarda kaza oruçlarını yerine getirir.
6. Gebelik ve emzirme: Oruç tutması kendisine veya bebeğine zarar verebilecek gebe veya emziren kadınlar oruç tutmayabilir. Durum normale döndüğünde tutamadıkları oruçları kaza ederler.
Ruhsata gerekçe olan durum ortadan kalktığında, tutulamayan oruçlar kaza edilir. İyileşmesi mümkün olmayan hastalar veya ileri yaşlılar için ise her tutulamayan oruç karşılığında bir fidye ödenir. Fidye, bir fıtır sadakası miktarında olup, bir kişiyi bir gün doyuracak yiyecek miktarı veya parasal karşılığıdır.
