Mevsim geçişleriyle birlikte hava sıcaklıklarının düşmesi, vatandaşları soğuk algınlığı ve grip gibi mevsimsel enfeksiyonlardan korunmak amacıyla bitkisel çözümlere yöneltiyor. Ancak toplumda şifa kaynağı olarak görülen ve özellikle aktarlarda açık ya da paketli şekilde satılan kış çayı karışımlarının güvenilirliği, bilimsel veriler ışığında yeniden tartışmaya açıldı. Mersin Üniversitesi ile Aydın Adnan Menderes Üniversitesi akademisyenlerinin ortaklaşa yürüttüğü kapsamlı laboratuvar incelemesi, piyasada sunulan bazı ürünlerin ciddi hijyen ve içerik sorunları barındırdığını gözler önüne serdi. Araştırma ekibinde yer alan uzmanlar, özellikle alerjik bünyeye sahip bireylerin bu tür denetimsiz karışımları tüketmesi halinde beklenmedik sağlık problemleriyle karşılaşabileceği konusunda kritik uyarılarda bulunuyor.
Paket Etiketleri İle Gerçek İçerik Birbirini Tutmuyor
Mersin Üniversitesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Muhyettin Şentürk, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Biyoloji Bölümü akademisyenlerinden Doç. Dr. Tülay Çelik ve Doç. Dr. Özlem Sultan Astantürk ile birlikte yürüttükleri bilimsel çalışmanın detaylarını kamuoyuyla paylaştı. İki üniversitenin iş birliğiyle gerçekleştirilen araştırmada, piyasadaki aktar kış çayı örneklerinin hem ambalaj beyanları hem de fiziksel içerikleri mercek altına alındı.
Çalışmanın kapsamını ve denetim sürecini aktaran Dr. Muhyettin Şentürk, yapılan incelemelere ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu:
"Bizim aktarlar üzerinde yaptığımız bir çalışma var. Bitki karışımlarını inceledik. Bu çalışma iki üniversitedeki bilim insanlarının iş birliğiyle yapıldı. Mersin Üniversitesi'nden ben, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Biyoloji Bölümünden Doç. Dr. Tülay Çelik ve Doç. Dr. Özlem Sultan Astantürk hocalarımla birlikte bu çalışmayı yaptık. Bu çalışma kapsamında karışık bitki çaylarını, kış çayı diye geçen bu bitkileri inceledik. Paketlerin dışındaki etiketleri inceledik ve paketlerin içerisinde yer alan bitkilerle etiketteki bilgilerin eşleşip eşleşmediğini denetledik, inceledik ve belgeledik."
Kış Çayı Karışımlarında Yabancı Maddeler Tespit Edildi
Araştırma ekibi, 15 farklı aktardan temin edilen 11 değişik bitki çayı numunesini morfolojik analiz yöntemleriyle tek tek ayrıştırdı. Yapılan mikroskobik ve fiziksel kontroller sonucunda, ürünlerin içerisinde insan sağlığına uygun olmayan çok sayıda kirletici ve yabancı materyale rastlandı. Bitki türlerinin uyumunu kontrol etmek amacıyla başlayan bilimsel inceleme, tespit edilen bulgular nedeniyle gıda güvenliği ve tağşiş analizine dönüştü.
İncelenen numunelerde karşılaşılan şaşırtıcı bulguları sıralayan Dr. Şentürk, tespit edilen yabancı unsurları şu sözlerle açıkladı:
"Çalışma içerisinde tağşiş tespit ettik. İçerilerinde olmaması gereken kirleticiler tespit ettiğimiz için çalışma, kirleticilerin analizi şeklinde de evrilmiş oldu. 15 farklı aktardan yaptığımız çalışmada 11 farklı kış çayı satın aldık. Bu kış çaylarının içerisinde hangi bitkilerin yer aldığını morfolojik olarak tespit ettik ve olmaması gereken ürünler belirledik. Bunlar kuş tüyü, hayvan larvası, böcek larvası ve böcek yumurtası, hatta taş, ip gibi cansız materyallerdi. Bu karışımlarda aynı zamanda fungus kontaminasyonu ve olmaması gereken başka bitkiler de tespit ettik."
Bilinçsiz Tüketim ve Kış Çayları Zararları Konusunda Uyarı
Uzmanlar, etikette belirtilmeyen yabancı bitki türlerinin ve biyolojik kirleticilerin tüketici sağlığı açısından ciddi riskler barındırdığını vurguluyor. Özellikle mantar bulaşması (fungus kontaminasyonu) ve kontrolsüz bitki karışımları, bağışıklık sistemini desteklemek isteyen bireylerde tam tersi bir etki yaratarak enfeksiyonlara veya ağır alerjik reaksiyonlara zemin hazırlayabiliyor. Bilim insanları, kış çayları zararları arasında yer alan bu gizli tehlikelere karşı tüketicilerin kaynağından emin olmadıkları ürünleri kullanmaması gerektiğini belirtiyor.
Karışımların içerisine karışan farklı bitki ailelerinin hassas bünyelerde yol açabileceği tehlikelere dikkat çeken Dr. Muhyettin Şentürk, uyarılarını şu ifadelerle tamamladı:
"Dolayısıyla insanımız güvendiği bu karışımları kullandığında, iyileşmek isterken daha çok hastalanabilir. Özellikle olmaması gereken farklı bitkilerden buğdaygil üyelerini tespit ettik. Bu da buğdaygil ya da buğday alerjisi veya buğday hassasiyeti olan kişilerin, farklı bitkilere alerjisi bulunan insanlarımızın bunları kullandığında iyileşmek yerine daha çok zarar görebileceğini, alerji yaşayabileceğini öngörebiliriz. Sadece iyileşmek adına, tıbbi açıdan iyileşmek amacıyla kullanılan bu bitkisel ilaçların sağlık durumunu daha kötüye götürebileceğini de düşünmeliyiz. Bu sebeple bilinçli kullanmayı tavsiye ediyoruz."
