Sivas Kongresi ile Şekillenen Bağımsızlık ve Cumhuriyet
Erzurum Kalkınma Vakfı (ERVAK) ile Adalet Bakanlığı Hüseyin Turgut Eğitim Merkezi iş birliğiyle organize edilen "Saltanattan Cumhuriyete Olaylar ve İnsanlar" temalı konferans, Hüseyin Turgut Eğitim Merkezi Konferans Salonu’nda gerçekleştirildi. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selami Kılıç’ın konuşmacı olarak yer aldığı oturumda; Osmanlı saltanat sisteminden modern Türkiye Cumhuriyeti’ne uzanan tarihsel dönüşüm, dönüm noktaları ve sürecin mimarları geniş bir perspektifle değerlendirildi.
Prof. Dr. Selami Kılıç, ulusal egemenliğe geçiş hattının dokuz temel aşamada somutlaştığını belirtti. Özellikle Amasya Genelgesi, Erzurum Kongresi ve tüm yurdu birleştiren Sivas Kongresi’nin stratejik önemine vurgu yapan Kılıç; Misak-ı Millî kararları, Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılışı ve 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu ile birlikte halk iradesinin kurumsal temellerinin atıldığını ifade etti. Konuşmada, Sivas Kongresi’nin millet iradesini tek çatı altında toplayarak Cumhuriyet fikrinin olgunlaşmasındaki belirleyici rolüne dikkat çekildi.
Saltanatın Kaldırılması ve Yeni Türkiye'nin İnşası
Meclis zemininde yürütülen egemenlik mücadelesinin aşamalarını aktaran Prof. Dr. Kılıç, saltanatın ilga sürecine dair ayrıntıları paylaştı. 30 Ekim ve 1 Kasım 1922 tarihlerinde TBMM çatısı altında gerçekleşen yoğun müzakerelerin ardından ortak komisyon tarafından iki maddelik bir yasa hazırlandığını hatırlatan Kılıç, 1 Kasım 1922’de alınan kararla saltanatın resmen kaldırıldığını dile getirdi.
Siyasi tablonun netleşmesiyle birlikte Vahdettin’in 17 Kasım 1922 tarihinde ülkeyi terk ettiğini belirten Kılıç, Meclis kararıyla Abdülmecit Efendi’nin belirli kayıt ve şartlara bağlı kalınarak halife makamına getirildiğini ifade etti. Bu sürecin devamında 9 Eylül 1923’te Halk Fırkası’nın teşkili ve 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet’in ilanıyla modern devlet mimarisinin tamamlandığı vurgulandı.
Laik Hukuk Düzenine Geçiş ve Kapanış Töreni
Konferansında modernleşme hamlelerine de yer veren Prof. Dr. Kılıç, 3 Mart 1924 tarihli düzenlemelerin Türkiye’nin laikleşme politikasında mihenk taşı olduğunu dile getirdi. Hilafetin lağvedilmesi ve aynı gün kabul edilen Tevhid-i Tedrisat gibi inkılap kanunlarının, demokratik ve çağdaş bir toplum yapısının tesis edilmesinde kritik adımlar olduğunu belirtti.
Konferansın nihayetinde katılımcılara hitap eden Prof. Dr. Selami Kılıç, Cumhuriyet coşkusunu şu sözlerle paylaştı:
"Bugün 103. doğum yılını kutladığımız Cumhuriyet çok yaşasın. Bayramınız kutlu olsun."
Programın kapanış bölümünde Hüseyin Turgut Eğitim Merkezi Başkanı Hâkim İrfan Alper, etkinliğin hayata geçirilmesindeki katkılarından ötürü Erzurum Kalkınma Vakfı Başkanı Erdal Güzel’e ve sunumundan dolayı Prof. Dr. Selami Kılıç’a teşekkür etti. Hâkim İrfan Alper tarafından Prof. Dr. Selami Kılıç’a bir teşekkür plaketi takdim edilirken, etkinlik heyetin hatıra fotoğrafı çekimiyle tamamlandı.
