Marsh ile CFA Institute ortaklığında hazırlanan kapsamlı 2026 Küresel Emeklilik Endeksi araştırması, dünya genelindeki 55 emeklilik sistemini masaya yatırarak çarpıcı veriler ortaya koydu. Gelir düzeyinin yeterliliği, mali yapıların uzun vadeli sürdürülebilirliği ile kurumsal yönetim ve denetim mekanizmalarının sağlamlığı olmak üzere üç ana kriter üzerinden yürütülen uluslararası analizde, Türkiye mercek altına alınan 19 Avrupa ülkesi arasında genel sıralamanın son basamağında yer aldı.
Mevcut aylık tutarlarının yanı sıra yarının güvencesini oluşturan yapısal dayanıklılığı ve kurumsal işleyişi de kapsayan raporda; Türkiye, gelir yeterliliği ile finansal yapı değerlendirmelerinde en düşük skoru alan ülke oldu. Sosyal güvenlik sisteminin uzun vadeli sürdürülebilirlik parametresinde de Türkiye, listenin en zayıf halkalarından biri olarak kayıtlara geçti.
Hollanda Zirvedeki Yerini Korurken Avrupa'da Uçurum Büyüyor
Değerlendirmede 100 üzerinden 85,8 puan toplayan Hollanda, dünyanın en nitelikli emeklilik yapısına sahip ülkesi unvanını koruyarak üst üste dördüncü defa küresel listenin zirvesine adını yazdırdı. Lideri 84,1 puanla Danimarka ve 84 puanla İzlanda izlerken, bu ülkelerin hemen arkasından İsveç, Finlandiya ile Norveç sıralandı. Kıta dışından Singapur, Avustralya ve İsrail de en üst başarı basamağı sayılan "A" seviyesinde konumlandı. İncelemede; Hollanda'nın kamusal taban aylığı, geniş kitleleri içine alan mesleki fon mekanizmaları ve biriken emeklilik varlıkları öne çıkarıldı.
Sıralamanın devamında İsviçre, Birleşik Krallık, Fransa, İrlanda, Belçika, Almanya, Portekiz ve Hırvatistan yer aldı. Sahip oldukları kimi avantajlara rağmen ciddi finansal riskler barındıran İspanya, Polonya, İtalya ve Avusturya'nın da gerisinde kalan Türkiye, 19 Avrupa ülkesinin yer aldığı tablonun en sonunda kaldı.
Büyük Ekonomilerde Demografik Baskı ve Sürdürülebilirlik Riski
Küresel araştırma, Avrupa'nın önde gelen ekonomilerinin karşı karşıya olduğu yapısal finansman açmazlarına da dikkat çekti. İspanya gelir yeterliliğinde 100 üzerinden 83 puana ulaşmasına karşın sistemin sürdürülebilirliğinde 33 puanda kaldı. Fransa'da ise gelir yeterliliği 85 puan alırken sürdürülebilirlik derecesi 49,3 seviyesinde tespit edildi.
Avusturya, İtalya ve İspanya, uzun vadeli aktüeryal denge yönünden kıtanın en kırılgan yapıları arasında gösterildi. Doğurganlık oranlarındaki gerileme ve ortalama ömrün uzaması neticesinde aktif çalışan sayısına kıyasla pasif emekli sayısının katlanması, doğrudan prime dayalı dağıtım modelleri üstündeki baskıyı her geçen yıl artırıyor.
Uzmanlardan Zorunlu Reform ve Yaş Sınırı Uyarıları
Sistemlerin iflas riskini önlemek adına özel tasarruf mekanizmalarının yaygınlaştırılması, ek fon birikimlerinin çoğaltılması ve çalışma hayatında daha uzun süre kalınmasının özendirilmesi en kritik adımlar olarak öne sürüldü.
Marsh Küresel Tanımlanmış Fayda Segment Lideri Graham Pearce, mevcut çalışanların primlerinin doğrudan o dönemin emeklilerine ödendiği fonlanmamış modellerde demografik uçurumun derinleştiğini vurgulayarak şu değerlendirmede bulundu:
"Emeklilik yaşının yükseltilmemesi veya güçlü fon mekanizmalarının devreye sokulmaması durumunda hükümetler, kaçınılmaz olarak emeklilik haklarının budanması gibi zorlayıcı kararlarla yüzleşmek zorunda kalacaktır."
Yapısal açmazlara dair Almanya Merkez Bankası Başkanı Joachim Nagel ise emeklilik yaş sınırının 2031 sonrasında beklenen ömür süresine doğrudan endekslenmesi gerektiğini savunarak şu ifadeleri kullandı:
"2027 başında devreye girecek özel sistem, karşı karşıya olduğumuz demografik krizi tek başına çözmede yetersiz kalacaktır."
Dönemin Fransa Merkez Bankası Başkanı François Villeroy de Galhau da borçlanarak yürütülen sistemlerin yüküne işaret ederek uyardı:
"Bugün çözülemeyen finansman açığının ve biriken borçlanmanın faturası doğrudan gelecek nesillerin omuzlarına kalacaktır."
Avrupa Komisyonu da yayımladığı resmi bildiriyle, tamamlayıcı ve kurumsal tasarruf araçlarının tabana yayılmaması durumunda emekli maaşları özelinde geniş toplum kesimlerinin refah düzeyinde sert bir çöküş yaşanabileceğini kamuoyuna hatırlattı.
