Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar’ın, fakültelerde yaygınlaşan çoktan seçmeli ölçme yöntemlerinin yükseköğretimin niteliğine zarar verdiği yönündeki ikazları, akademi camiasında ve öğrenci kanadında geniş bir mutabakatla karşılandı. Üniversitelerde bilginin yalnızca ezberlenerek test şıklarına dökülmesinin, analitik düşünme ile problem çözme gibi temel yetkinlikleri ölçmekte eksik kaldığını belirten eğitim bilimciler, açık uçlu ve uygulamalı değerlendirme metotlarının müfredatta belirleyici olması gerektiğine dikkat çekiyor.
YÖK Başkanı Özvar’dan Çoktan Seçmeli Sınav Uyarısı
Son dönemlerdeki akademik toplantılarda yükseköğretimdeki değerlendirme standartlarının sadece kuru bilgi aktarımına indirgenemeyeceğini net ifadelerle dile getiren YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, üniversitelerde test sınavı eğiliminin giderek artmasını eleştirdi. Şartların değiştiğini ve amfilerde daha nitelikli bir ölçme yapılması gerektiğini belirten Özvar, şu uyarılarda bulundu:
"İkinci öğretimin kaldırıldığı, kontenjanların ve öğrenci sayılarının daha makul seviyelere geldiği günümüzde çoktan seçmeli sınav yönteminin giderek yaygınlaşmasını yükseköğretim sistemimizin niteliği bakımından doğru bulmadığımızı ifade etmek isterim. Akademik değerlendirmede öğrencinin düşünme sürecini, gerekçelendirme yeteneğini ve öğrendiğini kullanma kapasitesini ortaya koyan yöntemlere daha fazla yer verilmesini bekliyoruz."
Özvar ayrıca, ölçme modellerinin doğrudan ders kazanımlarına uygun yapılandırılması amacıyla üniversite yönetimlerine gerekli resmi bildirimlerin iletildiğini ve sahadaki adımların yakından izleneceğini vurguladı.
Akademisyenler Açık Uçlu ve Uygulamalı Sınav İstiyor
Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Tekerek, öğrencilerin özgün fikirlerini ortaya koyabilecekleri sınav modellerine ihtiyaç duyulduğunun altını çizdi. Kendi sınıflarında açık uçlu formatları benimsediğini aktaran Tekerek, değerlendirmesinde şunları kaydetti:
"Benim verdiğim şıkların dışına çıkabilen insana ihtiyacım var. Yeni şeyler söylemekten kastım bu."
Tekerek, açık uçlu soruların puanlanmasında yapay zekâ teknolojilerinin öğretim üyelerinin operasyonel yükünü hafifletebileceğini ancak bu yazılımların güvenirliği için sağlam bir teknik altyapı ile bilimsel araştırmaların şart olduğunu aktardı.
Ölçme Değerlendirme Derneği Yönetim Kurulu Başkanı ve Hacettepe Üniversitesi Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Nuri Doğan da çoktan seçmeli formatların karar verme, sentez ve analitik analiz gibi üst düzey becerileri ölçmekte yetersiz kaldığını belirtti. Doğan, öğrencinin bilgiyi teoriden pratiğe nasıl aktardığının esas alınması gerektiğini ve üniversitelerdeki ölçme mekanizmasının bu eksende güncellenmesinin zorunlu olduğunu paylaştı.
Hacettepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selahattin Gelbal ise testlerin belirli alanlarda pratik fayda sunsa dahi eleştirel düşünme ve yorumlama kabiliyetlerini sınırlandırdığına değinerek şöyle konuştu:
"Dolayısıyla çoktan seçmeli testleri tamamen yok etmiyoruz ama oranını da belli oranda tutmakta fayda var."
Aynı üniversiteden Prof. Dr. Hülya Keleceoğlu ise klasik ve uygulamalı modellerde öğrencinin bilişsel yolculuğunun çok daha net tespit edildiğini ifade ederek, şu değerlendirmeyi yaptı:
"Dolayısıyla uygulamalı sınavlar ve açık uçlu sınavlar daha ağırlıklı olmalı."
Öğrenciler Ezberci Kalıpların Kırılmasından Yana
Akademisyenlerin yanı sıra üniversite sıralarındaki öğrenciler de çoktan seçmeli sınavların mesleki donanımı ölçmekte yetersiz kaldığı görüşünü paylaşıyor. Hacettepe Üniversitesi Türkçe Öğretmenliği Bölümü öğrencisi Zeliha Sarı, açık uçlu sınavların öğrenme sürecini daha derin kıldığını şu sözlerle ifade etti:
"Açık uçlu sorularda gerekli bilgileri birleştirip onları kendi cümlelerimle ifade etmem gerekiyor."
Aynı bölümün dördüncü sınıf öğrencisi Meryem Azra İçli ise staj ve laboratuvar gibi pratik süreçlerin değerlendirmedeki payının artırılması gerektiğine değinerek şunları söyledi:
"Öncelikle staj uygulaması gibi çünkü her şey yazıda ve kağıtta bitmiyor. Öğrencilerin bir şekilde onların bildiklerini de öğretebilmeleri gerekiyor başkalarına."
YÖK'ün yönlendirmeleri doğrultusunda, önümüzdeki akademik dönemlerde üniversitelerde test sınavı ağırlığının azaltılması; yerine öğrencilerin muhakeme yeteneğini sergileyebileceği yazılı, sözlü ve uygulamalı değerlendirme modellerinin yaygınlaştırılması hedefleniyor.
