Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından hayata geçirilen Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) çerçevesinde ilk uygulamalar 3 Kasım 2026 tarihi itibarıyla resmen başladı. Ortaokul ve lise kademesindeki öğrencilerin katılım sağladığı bu yeni değerlendirme modelinde, sınav kağıdındaki her bir soruya verilen puan ayrı ayrı kayıt altına alınıyor. 13 Kasım 2026 tarihine kadar sürecek olan sınav takvimi boyunca elde edilen veriler ve soru bazlı başarı oranları doğrudan e-Okul sistemine aktarılacak. Bakanlık yetkilileri, analiz edilen sınav sonuçlarında tespit edilebilecek olası aksaklıklara müdahale edilerek gerekli adımların atılacağını bildirdi. Ancak bu açıklama, eğitim camiasında verilerin hangi amaçla kullanılacağına dair yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi.
Sınav Sonuçları Öğretmenlerde Performans Baskısı Yaratır Mı?
Yeni ölçme ve değerlendirme düzeni sayesinde öğrencilerin hangi kazanımlarda yüksek başarı gösterdiği ve hangi konularda öğrenme eksikliği yaşadığı soru bazında net biçimde görülebilecek. Buna karşın sistemin veri işleme ve yorumlama biçimine yönelik çeşitli çekinceler gündeme geliyor. Eğitim çevrelerinde, elde edilen istatistiklerin okulların altyapı veya materyal eksiklerini gidermek yerine doğrudan öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin mesleki performansını ölçmek amacıyla kullanılabileceği yönünde endişeler dile getiriliyor.
"Öğrenci başarısını belirleyen dinamikler yalnızca kağıt üzerindeki sınav puanlarıyla sınırlandırılamaz. Ailelerin sosyoekonomik durumu, öğrencinin yaşadığı sosyal çevre, okulların fiziki olanakları ve eğitim materyallerine erişim imkanları akademik çıktıları doğrudan etkiler. Bu yapısal ve ekonomik değişkenler göz ardı edilerek yapılacak okul veya öğretmen kıyaslamaları, eğitimdeki mevcut fırsat eşitsizliklerini derinleştirme riski taşır."
Sektör temsilcileri ve eğitimciler, destekleyici eğitim imkanlarının başarı üzerindeki belirleyici rolüne dikkat çekerek, öğrenme kayıplarının sorumluluğunun tek başına eğitimcilere yüklenmesinin sahada ciddi bir performans baskısına dönüşebileceğini vurguluyor.
Öğretmenler Her Sorunun Puanını e-Okul Sistemine İşleyecek
Ortak Yazılı Sınav Sistemi yönergeleri doğrultusunda, sınavların uygulanması ve kağıtların okunması süreçleri bizzat ilgili dersin öğretmeni tarafından yürütülüyor. Sınavın gerçekleştiği ders saatinde sınıfta görevli olan öğretmen, uygulama düzeninden sorumlu tutuluyor. Değerlendirme aşamasında ise öğretmenler, öğrencilerin sadece sınavdan aldıkları genel toplam notu değil, kağıttaki her bir soruya karşılık gelen puanları da tek tek e-Okul veritabanına giriyor. Veri girişi sürecinde sınav kağıdındaki soru sıralaması temel alınırken, öğrencilerin sınava katılım ve devamsızlık bilgileri de eş zamanlı olarak aynı platform üzerinden kayıt altına alınıyor.
Ortak Yazılı Sınavlarda 10 Soru ve Havuz Sistemi Uygulanacak
Sınav içeriklerinin oluşturulmasında MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan konu ve soru dağılım tabloları esas alınıyor. Okullardaki ilgili branş öğretmenlerinden meydana gelen alan zümreleri, kendi okullarının düzeyine en uygun sınav senaryosunu kararlaştırıyor ve seçilen bu senaryo sınav gününden önce öğrencilere duyuruluyor.
Her bir ortak yazılı sınavda toplam 10 soru soruluyor. Bu soruların 8 tanesi Bakanlığın merkezi soru havuzundan temin edilirken, kalan 2 soru ise doğrudan dersin öğretmenleri tarafından kaleme alınıyor. Öğretmenler, belirlenen senaryodaki iki öğrenme çıktısını ölçmeye yönelik birer açık uçlu soru hazırlıyor. Merkezi soru havuzundan çekilen sorular sınav tarihinden 4 gün önce öğretmenlerin erişimine açılıyor ve ilgili branş öğretmenleri havuzdan gelen bu sorulardan en fazla ikisini değiştirme hakkına sahip oluyor. Soruların kolay, orta ve zor şeklindeki güçlük dereceleri ile puan ağırlıkları öğretmenler tarafından tayin ediliyor. 100 tam puan üzerinden değerlendirilen sınavlar için Bakanlık, ilk uygulama öncesinde havuza yaklaşık 8 bin soru eklemeyi ve takip eden her sınav döneminde havuza aynı oranda yeni soru kazandırmayı hedefliyor.
Hangi Sınıflar Ortak Yazılı Sınavlara Katılım Sağlayacak?
Ortak Yazılı Sınav Sistemi, ortaokul ve lise düzeyindeki ara sınıfları kapsayacak şekilde planlandı. Liselere Geçiş Sistemi (LGS) ve Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) gibi merkezi sınavlara hazırlanan son sınıf öğrencileri ise bu uygulamanın dışında tutuldu. Dönem içi yazılı sınavı niteliği taşıyan bu uygulamalardan alınan puanlar, öğrencilerin dönem sonu ders notu ortalamalarına doğrudan etki ediyor.
| Eğitim Düzeyi | Sınava Katılan Sınıflar | Ortak Sınav Yapılan Ders Sayısı |
| Ortaokul | 5, 6 ve 7. sınıflar | 6 |
| Lise | 9, 10 ve 11. sınıflar | 10 |
| Kapsam Dışı | 8, 12 ve hazırlık sınıfları | Uygulanmayacak |
Ortak Sınavların Süresi ve Uygulama Saatleri Nasıl Olacak?
Bakanlık planlamasına göre her bir ortak yazılı sınav için öğrencilere 40 dakikalık cevaplama süresi tanınıyor. Sınavların gün içerisindeki hangi ders saatinde uygulanacağı ise o gün yapılacak toplam sınav sayısına bağlı olarak değişkenlik gösteriyor. Bir günde tek bir dersin ortak sınavı yapılacaksa uygulama 2. ders saatinde gerçekleştiriliyor. Aynı gün içerisinde iki farklı ortak sınavın takvime alınması durumunda ise sınavlar 2. ve 4. ders saatlerinde yapılıyor. Okul müdürlükleri, okulun fiziki şartları ve ihtiyaçları doğrultusunda sınav saatlerinde düzenleme yapma yetkisini elinde bulunduruyor. Ayrıca yapılan takvim planlamasına göre, 10 Kasım 2026 tarihinde uygulanacak okul geneli ortak yazılı sınavların 4. ders saatinde gerçekleştirilebileceği belirtiliyor.
