DSÖ araştırması tütün ve kısırlık ilişkisini ortaya koydu
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 2000-2026 dönemini kapsayan küresel araştırmasında tütün ve tütün ürünlerinin kadın ve erkek üreme sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin önemli sonuçlara yer verdi. Araştırmada, tütün kullanımının gebelik oluşma ihtimalini olumsuz etkilediği ve kısırlık riskini belirgin biçimde artırdığı bildirildi.
DSÖ tarafından rapora ilişkin yayımlanan basın metninde, yalnızca doğrudan tütün kullanan kişilerin değil, pasif içiciliğe maruz kalan bireylerin de doğurganlık açısından risk altında olabileceği belirtildi. Böylece tütün dumanına maruz kalmanın da üreme sağlığı bakımından dikkate alınması gereken bir unsur olduğu vurgulandı.
Tütün kullanan kadınlarda kısırlık riski yüzde 40 arttı
Araştırmada öne çıkan sonuçlardan biri, tütün kullanan kadınların kısırlık yaşama riskinin tütün kullanmayan kadınlara kıyasla yüzde 40 daha yüksek olduğunun belirlenmesi oldu.
Pasif içiciliğin de sigara kullanmayan bireylerin doğurganlığı üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceği kaydedildi. Bu durum, tütün dumanına maruz kalmanın yalnızca solunum sistemiyle sınırlı olmayan sağlık etkileri bulunduğuna ilişkin değerlendirmeleri de destekliyor.
Araştırmada ayrıca tütün kullanımını bırakan kadınlarda kısırlık riskinin, kullanmaya devam edenlere göre yüzde 25 daha düşük olduğu belirlendi. Bu sonuç, tütün kullanımının bırakılmasının üreme sağlığı açısından da önemli bir kazanım sağlayabileceğine işaret ediyor.
Sigara erkeklerde cinsel işlevleri de etkiliyor
Raporda tütün kullanımının erkek sağlığı üzerindeki etkilerine de dikkat çekildi. Sigara kullanan erkeklerde cinsel işlev bozukluklarının daha sık görüldüğü ifade edildi.
Tütün kullanımının yalnızca doğal yollarla gebelik oluşmasını değil, tüp bebek ve diğer kısırlık tedavilerinin başarı oranlarını da olumsuz etkileyebildiği vurgulandı.
Elektronik sigara, nargile ve dumansız tütün ürünlerinin üreme sağlığı üzerindeki uzun vadeli etkileri konusunda ise daha fazla bilimsel araştırmaya ihtiyaç bulunduğu belirtildi. Bu ürünlerin yaygınlaşması nedeniyle özellikle uzun dönemli sağlık sonuçlarının daha kapsamlı şekilde incelenmesi gerektiği ifade edildi.
Türkiye'de sigara kullanımına yönelik yasaklar genişledi
Türkiye'de tütün ürünlerinin kullanımını sınırlandırmaya yönelik düzenlemeler yıllar içerisinde kapsamını genişletti. 19 Ocak 2008 tarihinde yayımlanan 5727 sayılı Kanun ile evler dışındaki kapalı alanlarda tütün mamullerinin tüketilmesine yönelik yasak getirildi.
Düzenleme, Temmuz 2009'da tam olarak yürürlüğe girdi. Türkiye bu uygulamayla dumansız hava sahasına geçen üçüncü Avrupa ülkesi oldu.
2013 yılında taşıtların içerisinde sigara içilmesine de yasak getirildi. Tütün ürünlerine yönelik düzenlemeler kapsamında 5 Aralık 2019 tarihinde düz ve standart paket uygulamasına geçildi. 5 Ocak 2020 itibarıyla ise yalnızca yeni standartlara uygun paketlerin satışına izin verilmeye başlandı.
Tütün bağımlılığı neden bırakılması zor bir süreç?
Sigara fiyatlarına yönelik zamların ardından tütün bağımlılığından kurtulma yöntemleri de yeniden gündeme geldi. Sigara, elektronik sigara, nargile, pipo ve ısıtılmış tütün ürünlerinin kullanılması veya bunların oluşturduğu dumanın solunması, zaman içerisinde fiziksel ve psikolojik bağımlılığa yol açabiliyor.
Sigaranın içerisinde 4 binden fazla kimyasal maddenin bulunduğu belirtilirken, bağımlılığın temel nedenlerinden birinin nikotin olduğu ifade ediliyor. Önlenebilir ölüm nedenleri arasında önemli bir yere sahip olan tütün kullanımı, uzun vadede ciddi fiziksel ve ruhsal sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Tütün bağımlılığı, beynin yapısını ve çalışma biçimini etkileyerek kişinin kontrol etmekte zorlandığı tekrarlayan tütün kullanımına neden olabiliyor. Bu nedenle bağımlılığın yalnızca kişisel irade meselesi olarak değerlendirilmemesi ve gerektiğinde profesyonel destek alınması önem taşıyor.
Sigarayı bırakırken hangi belirtiler görülebilir?
Tütün kullanımını bırakan kişiler, özellikle ilk günlerde çeşitli fiziksel ve psikolojik belirtilerle karşılaşabiliyor. Baş ağrısı, ağız kuruluğu ve ağızda metalik tat bunlar arasında yer alabiliyor.
Bunun yanında kaygı, huzursuzluk, sinirlilik, kalp atımında azalma, konsantrasyon güçlüğü, iştah artışı, kilo alma, terleme, stres ve yoğun tütün isteği de görülebiliyor.
Bu belirtiler kişinin bırakma sürecini zorlaştırabilse de tütün kullanımının bırakılmasının ardından ortaya çıkabilen geçici yoksunluk belirtileri arasında değerlendiriliyor. Bu nedenle kişilerin sürece hazırlıklı olması ve ihtiyaç halinde sağlık profesyonellerinden destek alması öneriliyor.
Sigarayı bırakmak isteyenler ne yapmalı?
Sigarayı bırakma sürecinde öncelikle kesin bir karar verilmesi ve bırakma konusunda kararlı olunması gerekiyor. Kişinin sigarayı hangi nedenlerle bırakmak istediğini belirlemesi, motivasyonun korunmasına yardımcı olabilir.
Destek gruplarından yararlanmak veya doktor ve ilgili sağlık uzmanlarından profesyonel destek almak da bırakma sürecini kolaylaştırabilecek yöntemler arasında bulunuyor.
Nikotin değiştirme tedavisi kapsamında nikotin sakızı, nikotin bandı veya nikotin spreyi gibi ürünlerden yararlanılabiliyor. Bunun yanında bupropion veya vareniklin gibi reçeteyle verilen ilaçlar, uygun kişilerde sigarayı bırakma sürecine yardımcı olabiliyor.
Bırakma tarihinin önceden belirlenmesi, kişinin sigara içme isteğini artıran durumları ve duyguları tanıması da sürecin yönetilmesinde önem taşıyor. Bu tetikleyicilerden uzak durmak veya alternatif davranışlar geliştirmek, yeniden sigara kullanımına dönme riskini azaltmaya yardımcı olabilir.
Destek, egzersiz ve sağlıklı beslenme önemli
Aile, arkadaşlar ve yakın çevreden destek almak, tütün bırakma sürecinde kişinin motivasyonunu korumasına katkı sağlayabilir. Stresle başa çıkabilmek için yoga, meditasyon ve derin nefes egzersizleri gibi alternatif yöntemler de denenebilir.
Düzenli egzersiz hem fiziksel hem de psikolojik açıdan sürece destek olabilir. Sağlıklı ve dengeli beslenme de tütün bırakma döneminin daha kontrollü geçirilmesine yardımcı olabilir.
Kişilerin mümkün olduğunca sigara içilmeyen ortamlarda bulunması, tütün kullanımını hatırlatan veya tetikleyen koşullardan uzak durması da önem taşıyor.
İlk deneme başarısız olursa yeniden başlanabilir
Sigarayı bırakma sürecinde ilk denemenin başarısız olması, kişinin hedefinden vazgeçmesi gerektiği anlamına gelmiyor. Birçok kişi tütün kullanımını tamamen bırakmadan önce birden fazla deneme yapabiliyor.
Bu nedenle yaşanan geri dönüşlerin bir başarısızlık olarak değerlendirilmesi yerine, hangi durumların yeniden sigara kullanımına yol açtığının belirlenmesi ve sonraki denemede bu koşullara yönelik yeni stratejiler geliştirilmesi öneriliyor.
Kişinin ulaştığı her bırakma hedefini kendisi için bir başarı olarak görmesi, motivasyonunu güçlendirebilir. Bunun yanında sigarayı bırakmanın uzun vadede sağlayabileceği sağlık yararlarını göz önünde bulundurmak ve süreç boyunca olumlu düşünmeye çalışmak da bırakma kararının sürdürülebilmesine katkı sağlayabilir.
