Erzurum’un köklü zanaat kültürünü yenilikçi bir vizyonla birleştiren tespih ustaları Cengizhan Çelik ve Kadir Polat, geleneksel el sanatlarını tek bir eserde harmanlayarak dikkat çekici çalışmalara imza atıyor. Kentin Yakutiye ilçesine bağlı Pelit Meydanı’nda bulunan atölyelerinde faaliyet gösteren ikili; Oltu taşı, kuka ve fildişi (ivory) gibi değerli materyalleri gümüş ve altın işlemelerle adeta birer sanat eserine dönüştürüyor. Yarma, çakım, telkâri, nokta işçiliği, oymacılık, gravür ve firuze-mercan sanatlarını aynı tespih üzerinde bir araya getiren zanaatkârların ürettiği özel tasarımlar, henüz yapım aşamasındayken koleksiyonerler tarafından satın alınıyor.
Erzurum Atölyesinde On Binlerce Noktada İnce Gümüş ve Altın İşçiliği
Zanaatkârların müşterilerin özel talepleri ve tasarımın karmaşıklığına göre şekillendirdiği tespihlerin üretim süreci, 4 gün ile 1 ay arasında değişiklik gösteriyor. Büyük bir sabır ve yüksek konsantrasyon gerektiren işleme aşamasında, tespihin 33 tanesinin her birine ortalama 500 ila 900 arasında mikro delik açılıyor. Açılan bu binlerce delik, saf gümüş veya altın tellerle tek tek doldurularak eşsiz motifler oluşturuluyor. İmame bölümüyle birlikte tamamlanan bir tespihte toplamda on binlerce noktada kusursuz bir el işçiliği sergileniyor. Üst düzey emek ve değerli madenlerin kullanıldığı bu nadide koleksiyon parçaları, 50 bin lira ile 100 bin lira arasında değişen fiyatlarla alıcı buluyor.
Yarma ve Çakım Sanatını Birleştiren Dünyadaki Tek Tespih Atölyesi
Zanaat yolculuğuna henüz 9 yaşındayken adım atan ve 24 yıldır mesleğini tutkuyla sürdüren 33 yaşındaki Cengizhan Çelik, farklı disiplinleri tek potada eriterek sektörde benzersiz bir konum elde ettiklerini vurguluyor. Uyguladıkları tekniklerin zorluğuna ve eserlere gösterilen yoğun ilgiye değinen Çelik, şu ifadeleri kullanıyor:
"Tespih üretiminde genel olarak yarma, çakım ve firuze sanatlarını kullanıyoruz. Fildişi olarak bilinen ivory diş tespihler, Oltu taşı ve kuka gibi materyallerin tamamına gümüş ve altın işleme yapıyoruz. Modelin detayına göre yapımı 4 gün, bir hafta ya da bir ay süren çalışmalarımız oluyor. Yarma sanatını veya çakım sanatını ayrı ayrı icra eden çok kıymetli ustalarımız var ancak bu iki tekniği aynı tespihte birleştiren Türkiye’de, hatta dünyada tek atölye ve tek ekibiz. Yapım aşamasındayken sosyal medyada paylaştığımız videolar sayesinde daha tamamlanmadan aynı gece satılan ürünlerimiz oluyor. İddialı konuşmak gerekirse, sadece dünyada değil uzaya çıkıp farklı yaşam formlarına bile sorsak, şu an bu iki sanatı aynı anda icra edebilen başka bir temsilci bulunmuyor."
Türkiye’nin En Kapsamlı Sanat Atölyesinde Baştan Sona El Emeği
Tespih sektöründe 17 yıllık tecrübeye sahip olan 30 yaşındaki Kadir Polat ise meslektaşı Cengizhan Çelik ile yürüttükleri ortak çalışmalarda sanat çeşitliliğini en üst seviyeye taşıdıklarını belirtiyor. Üretimin hiçbir aşamasında dışarıdan destek almadan tüm süreci kendi atölyelerinde tamamladıklarını aktaran Polat, yürüttükleri sanatsal faaliyetleri şu sözlerle özetliyor:
"Atölyemizde tek bir tekniğe bağlı kalmıyoruz. Nokta ve yarma işçiliğinin yanı sıra telkâri, firuze, mercan, oymacılık ve gravür gibi pek çok sanatı bir arada uyguluyoruz. Şu dönemde ağırlıklı olarak fildişi, Oltu taşı ve kuka materyalleri üzerine yoğunlaşmış durumdayız. İşlemelerimizde ise yalnızca saf gümüş ve altın kullanıyoruz, bunların dışında farklı bir materyal tercih etmiyoruz. Elbette ülkemizde çok değerli tespih ustaları var ancak bulunduğumuz bu mekân, birden fazla el sanatının aynı anda icra edildiği Türkiye’nin en kapsamlı sanat atölyesidir. Tasarımdan son dokunuşa kadar tespihin bütün aşamalarını kendi ellerimizle gerçekleştiriyoruz."
