AYM Başkanı Kadir Özkaya'dan çarpıcı açıklamalar: AYM kanuna uygunluk değil anayasal denetim yapmaktadır
Özkaya, bireysel başvuru sisteminden AYM kararlarının uygulanmasına, yüksek yargı organları arasındaki ilişkilerden dijital dönüşüme kadar birçok konuda açıklama yaptı. Özkaya ayrıca, bireysel başvuruların incelenmesinde yapay zekâdan yararlanılacağını açıkladı.
Türkiye Basın Federasyonu Başkanı Sinan Burhan ve Yönetim Kurulu üyeleri, Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya ile bir araya geldi. Görüşmede Türkiye’nin hukuk ve yargı gündemi kapsamlı şekilde ele alınırken, Özkaya heyetin sorularını yanıtladı.
BİREYSEL BAŞVURULARDA 755 BİNİ AŞKIN DOSYA
Anayasa Mahkemesi’nin bireysel başvuru sistemine ilişkin güncel verileri paylaşan Özkaya, 23 Eylül 2012’den bugüne kadar Mahkemeye toplam 755 bin 547 bireysel başvuru yapıldığını söyledi.
Bu başvuruların 646 bin 21’inin sonuçlandırıldığını belirten Özkaya, yaklaşık yüzde 86’lık bölümün karara bağlandığını ifade etti. Mahkemenin önünde ise 109 bin 526 derdest bireysel başvuru bulunduğunu kaydetti.
Özkaya, bugüne kadar verilen toplam 86 bin 849 ihlal kararının yaklaşık 56 bininin makul sürede yargılanma hakkına ilişkin olduğunu açıkladı.
“İHLAL KARARLARININ YÜZDE 99,9’U UYGULANDI”
AYM kararlarının uygulanması konusunda da değerlendirmelerde bulunan Özkaya, Anayasa Mahkemesi tarafından verilen ihlal kararlarının yüzde 99,9’unun gereğinin yerine getirildiğini söyledi.
Mahkeme bünyesinde ihlal kararlarının uygulanmasını takip eden bir mekanizma bulunduğunu belirten Özkaya, bireysel başvurunun temel hak ve özgürlüklerin korunması açısından etkili bir hak arama yolu olduğunu ifade etti.
Özkaya ayrıca, Anayasa Mahkemesi ile Yargıtay ve Danıştay arasında hiyerarşik bir ilişki bulunmadığını belirterek, her yüksek yargı organının Anayasa ve kanunlarla belirlenen görev ve yetkileri çerçevesinde hareket ettiğini dile getirdi.
YARGITAY VE DANIŞTAY İLE DİYALOG VURGUSU
Yüksek yargı organları arasındaki ilişkiler konusunda diyaloğa önem verdiklerini belirten Özkaya, yerleşik içtihadın değiştirilmesini gerektirebilecek durumlarda karşılıklı görüş alışverişinin yapıldığını söyledi.
Bu kapsamda raportörlerin ilgili Yargıtay veya Danıştay daireleriyle bir araya gelmesini sağlayan yeni bir çalışma yönteminin oluşturulduğunu belirten Özkaya, ilgili dairelerin kararlarının gerekçelerinin dinlendiğini ve karşılıklı değerlendirmeler yapıldığını aktardı.
TAYFUN KAHRAMAN KARARI
Özkaya, Tayfun Kahraman’ın ikinci bireysel başvurusuna ilişkin de açıklamalarda bulundu. Anayasa Mahkemesi’nin söz konusu başvuruda hem adil yargılanma hakkının hem de bireysel başvuru hakkının ihlal edildiğine karar verdiğini belirten Özkaya, kararın yayımlanma sürecinde olduğunu söyledi.
Anayasa Mahkemesi’nin görevinin kişilerin suçlu olup olmadığını belirlemek olmadığını vurgulayan Özkaya, Mahkemenin yargılama sürecindeki anayasal güvencelerin sağlanıp sağlanmadığını denetlediğini ifade etti.
AYM’DE DİJİTAL DÖNÜŞÜM HIZLANIYOR
Anayasa Mahkemesi’nin teknolojik dönüşüme yönelik çalışmalarına da değinen Özkaya, bireysel başvuruların UYAP Avukat Portalı üzerinden elektronik ortamda yapılmaya başlandığını hatırlattı.
1 Ekim 2025'ten bu yana Mahkemeye yapılan 55 bin 549 bireysel başvurunun 18 bin 726’sının UYAP üzerinden gerçekleştirildiğini açıklayan Özkaya, elektronik başvuruların toplam içerisindeki oranının yüzde 34’e ulaştığını belirtti.
BİREYSEL BAŞVURULARDA YAPAY ZEKÂ KULLANILACAK
Toplantının en dikkat çeken başlıklarından biri ise Anayasa Mahkemesi’nde yapay zekâ kullanımına ilişkin açıklamalar oldu.
Özkaya, Mahkemenin yapay zekâ konusunda kapsamlı çalışmalar yürüttüğünü belirterek, ilk aşamada bireysel başvuru formlarının okunması, özetlenmesi ve kategorize edilmesi süreçlerinde yapay zekâdan yararlanılacağını açıkladı.
Sistemin kısa süre içerisinde hayata geçirilmesinin hedeflendiğini belirten Özkaya, yapay zekânın karar verici olmayacağının altını çizdi. Nihai hukuki değerlendirme ve kararın yine raportörler ve Mahkeme tarafından verileceğini belirten Özkaya, yapay zekânın yalnızca hazırlık aşamasında kullanılacağını ifade etti.
Bu sistemle raportörlerin iş yükünün azaltılması ve bireysel başvuruların değerlendirilmesinde günlük işlem kapasitesinin artırılması hedefleniyor.
33 ÜLKENİN YÜKSEK MAHKEMESİYLE İŞ BİRLİĞİ
Anayasa Mahkemesi’nin uluslararası çalışmalarına ilişkin de bilgi veren Özkaya, bugüne kadar 33 farklı ülkenin yüksek mahkemesiyle ikili iş birliği anlaşması imzalandığını söyledi.
Türkiye’nin uluslararası anayasa yargısı alanında etkin bir aktör haline geldiğini belirten Özkaya, Türk devletlerinin anayasa yargısı kurumlarıyla da güçlü ilişkiler yürütüldüğünü ifade etti.
Türkiye Basın Federasyonu Başkanı Sinan Burhan ise toplantıda kamuoyunun yakından takip ettiği hukuk ve yargı gündemine ilişkin soruları Özkaya’ya yöneltti. Burhan, kapsamlı açıklamaları ve sorulara verdiği yanıtlar nedeniyle Özkaya’ya teşekkür ederek, Anadolu basınının doğru ve doğrudan bilgiye ulaşmasının önemine dikkat çekti.
Gerçekleştirilen buluşmada, Anayasa Mahkemesi’nin mevcut çalışmaları ve bireysel başvuru sisteminin yanı sıra Mahkemenin dijital dönüşüm süreci ve yapay zekâ kullanımına yönelik planları da ele alınmış oldu.
