Uzmanından dijital teknoloji uyarısı: “Kolaylık, düşünme alışkanlıklarını zayıflatabilir”
Günlük yaşamı kolaylaştıran bu teknolojilerin bilinçsiz ve aşırı kullanımının ise dikkat dağınıklığı, bilişsel tembellik ve eleştirel düşünme becerilerinde zayıflamaya neden olabileceği belirtildi.
Sivas Medicana Hastanesi Uzman Psikolog Kerime Begüm Özkaya, dijitalleşmenin insan hayatına önemli kolaylıklar sağladığını ancak teknolojinin düşünme süreçlerinin yerine geçmesi durumunda bazı olumsuz etkiler ortaya çıkabileceğini ifade etti.
Teknoloji sayesinde bilgiye ulaşmanın geçmişe göre çok daha hızlı hale geldiğini belirten Özkaya, insanların alışverişten araştırmaya, metin hazırlamadan günlük ihtiyaçlara kadar birçok konuda hazır çözümlere yöneldiğini söyledi.
“Hazır cevaplara alışmak sorgulama becerisini azaltabilir”
Yapay zekanın doğru kullanıldığında güçlü bir destek aracı olduğunu vurgulayan Özkaya, aşırı kullanımın bireylerin muhakeme ve analiz yeteneklerini etkileyebileceğine dikkat çekti.
Özkaya, “Bir bilgiyi araştırıp değerlendirmek yerine doğrudan hazır cevaba ulaşmak, kişinin zamanla sorgulama alışkanlığını azaltabilir. Bir metni kendi düşünceleriyle oluşturmak yerine tamamen yapay zekaya hazırlatmak ya da günlük işleri sürekli dijital araçlarla çözmek, bireyi daha pasif bir konuma getirebilir” dedi.
Teknolojinin tek başına algı kaybına yol açmadığını belirten Özkaya, asıl riskin teknolojinin bilinçsiz kullanımı olduğunu ifade etti. Yanlış bilgiye maruz kalma, gerçek ve yapay içerikleri ayırt etmekte zorlanma ve sürekli aynı tür içeriklerle karşılaşmanın bireylerin düşünce dünyasını etkileyebileceğini söyledi.
“Bilişsel tembellik oluşabilir”
İnsan beyninin kolay çözümleri tercih etmeye eğilimli olduğunu dile getiren Özkaya, psikolojide bu durumun zaman zaman “bilişsel tembellik” olarak değerlendirildiğini belirtti.
Özkaya, “Beyin enerji tasarrufu yapmayı sever. Kolay bir seçenek varken daha fazla çaba gerektiren yolu tercih etmeyebilir. Teknoloji de bu noktada hayatı kolaylaştırırken, bazı kişilerde düşünme ve araştırma süreçlerinin azalmasına neden olabilir” ifadelerini kullandı.
Dijital araçların tamamen hayat dışına çıkarılmasının mümkün olmadığını belirten Özkaya, önemli olanın teknolojiyi bilinçli kullanmak olduğunu vurguladı.
Özellikle çocuklar ve gençlerin yalnızca teknoloji tüketen bireyler olmaması gerektiğini söyleyen Özkaya, “Gençlerin teknolojiyi anlayan, sorgulayan ve üreten bireyler olarak yetişmesi büyük önem taşıyor. Teknoloji düşünmenin yerine geçmemeli, düşünmeyi destekleyen bir araç olarak kullanılmalı” diye konuştu.
