Psikologdan Kritik Uyarı: Yapay Zeka Terapi Değildir
Son yıllarda stres, yalnızlık ve duygusal paylaşım ihtiyacı nedeniyle birçok kişinin yapay zeka destekli sohbet robotlarına yöneldiği görülürken uzmanlar bu konuda önemli uyarılarda bulunuyor. Acıbadem Adana Hastanesi Klinik Psikoloğu Dilara Boyraz Giriş, yapay zeka sistemlerinin psikoterapinin yerini tutamayacağını belirterek, terapinin profesyonel bir süreç olduğuna dikkat çekti.
Klinik Psikolog Dilara Boyraz Giriş, yapay zeka ile yapılan sohbetlerin bazı kişiler tarafından terapist, arkadaş hatta romantik partner gibi algılanabildiğini ifade ederek, bu durumun çeşitli riskleri de beraberinde getirdiğini söyledi. Giriş, “Yapay zeka sistemleri bilgiye ulaşmayı kolaylaştırabilir veya bazı başa çıkma yöntemleri hakkında fikir verebilir. Ancak bunlar psikoterapiyle aynı şey değildir. Psikoterapi belirli bir amacı, yöntemi ve etik çerçevesi olan profesyonel bir süreçtir” dedi.
Psikoterapinin çoğu zaman yalnızca konuşmak ya da dertleşmek olarak algılandığını belirten Giriş, terapinin bundan çok daha kapsamlı olduğunu vurguladı. Terapi sürecinde güven, empati, gizlilik ve klinik uzmanlığın temel unsurlar olduğunu ifade eden Giriş, “Terapist yalnızca dinlemez. Danışanın ihtiyaçlarını değerlendirir, klinik analiz yapar ve bilimsel olarak kanıtlanmış yöntemlerle ilerler” diye konuştu.
Günümüzde yaygın olarak kullanılan yapay zeka sistemlerinin büyük veri setleri üzerinden eğitilen dil modellerine dayandığını belirten Giriş, bu sistemlerin insan benzeri yanıtlar üretebildiğini ancak klinik sorumluluk taşımadığını söyledi. Bu tür sistemlerin risk değerlendirmesi yapamayacağını ve kriz anlarında gerekli müdahaleyi gerçekleştiremeyeceğini belirten Giriş, yanlış veya eksik bilgilendirmelerin de söz konusu olabileceğini ifade etti.
Yapay zeka sohbet robotlarının kullanıcıyla iletişimi sürdürmeye yönelik tasarlandığını belirten Giriş, bu durumun “aşırı onaylama riski” doğurabileceğini söyledi. Psikoterapide terapistin gerektiğinde danışanın düşünce kalıplarını sorgulayabildiğini ve terapötik sınırlar koyabildiğini belirten Giriş, yapay zekanın ise kullanıcıyı sürekli onaylayarak sağlıksız duygusal bağların oluşmasına neden olabileceğini dile getirdi.
Ruh sağlığı verilerinin en hassas kişisel bilgiler arasında yer aldığını hatırlatan Giriş, yapay zeka sistemlerinin veri güvenliği konusunda da riskler taşıyabileceğini ifade etti. Bu nedenle kullanıcıların yapay zekayı bilinçli ve sınırlı kullanması gerektiğini vurgulayan Giriş, ciddi duygusal sorunlar yaşayan kişilerin mutlaka bir ruh sağlığı uzmanına başvurmasının önemine dikkat çekti.
