Tüm Eğitim Çalışanları Sendikası (TEÇ-SEN) Genel Başkanı Ümit Demirel, Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) kanununun yürürlüğe girmesinin ardından ortaya çıkan yapısal dengesizliklere dikkat çekerek sosyal güvenlik sisteminde köklü bir reform çağrısında bulundu. Demirel, sigorta başlangıç tarihi ve fiili hizmet süresini temel alan, hakkaniyete uygun bir kademeli emeklilik modelinin gecikmeden hayata geçirilmesi gerektiğini ifade etti.
Demirel yayımladığı resmî bildiride, emekliliğin ömür boyu sarf edilen emeğin ve yatırılan primlerin doğal bir sonucu olan anayasal bir sosyal güvenlik hakkı olduğunu hatırlattı. EYT yasasının uzun yıllar sıra bekleyen geniş bir kesimin beklentisini karşıladığını ancak düzenleme dışı bırakılan kitleler için dengeli bir geçiş mekanizması kurgulanmadığını belirten Demirel, bu durumun çalışma barışını ve eşitlik ilkesini zedelediğini vurguladı.
Kademeli Emeklilik ve 17 Yıllık Uçurumun Çözümü
Aynı iş yerinde benzer sorumlulukları üstlenen ve eşit prim gününe sahip çalışanlar arasında sadece sigorta başlangıç tarihinden ötürü devasa farklar oluştuğunu belirten Demirel, aradaki tek bir günün dahi emeklilik yaşını doğrudan ötelediğini kaydetti.
Ümit Demirel, tablonun vahametini şu ifadelerle aktardı:
"Örneğin diğer şartları tamamlayarak EYT kapsamında 43 yaşında emekli olabilen bir erkek çalışan ile 60 yaşını beklemek zorunda olan bir çalışan arasında 17 yıllık fark bulunmaktadır. Kişilerin yaşına ve sigortalılık koşullarına göre bu fark daha da büyüyebilmektedir. Sigorta başlangıcındaki bir günlük farkın, emeklilikte böylesine ağır bir sonuca dönüşmesi kademeli geçiş ihtiyacını açıkça ortaya koymaktadır."
Benzer hizmet sürelerine sahip çalışanların sırf sisteme giriş tarihindeki kıl payı farklar nedeniyle emeklilik için on yıllarca bekletilmesinin kabul edilemez olduğunu bildiren Demirel, kanun yapıcıların bu eşitsizliği giderecek somut bir mekanizma kurmasının elzem olduğunu savundu.
Kademeli Emeklilik Sisteminde Hakların Korunması
EYT kapsamında emeklilik hakkına kavuşan yurttaşların kazanımlarıyla herhangi bir problemleri bulunmadığının altını çizen Demirel, temel gayelerinin yasa kapsamı dışında bırakılan çalışanların uğradığı hak kaybını önlemek olduğunu belirtti.
Mevcut mağduriyetlerin giderilmesi gerektiğine işaret eden Demirel, açıklamasını şöyle sürdürdü:
"Bizim itirazımız emekli olanlara değildir. İtirazımız, kapsam dışında kalanların mağduriyetinin giderilmemesinedir. EYT'den yararlananların hakkı korunurken diğer çalışanlar için de sigorta başlangıç tarihi ve hizmet süresine göre kademeli bir geçiş takvimi hazırlanmalıdır."
Staj ve Çıraklık Mağduriyeti İçin Yasal Düzenleme
Çalışma hayatının bir diğer kanayan yarası olan staj ve çıraklık dönemlerine ilişkin sigorta başlangıçlarına da değinen Demirel, genç yaşta iş hayatına atılan bu kişilerin haklarının teslim edilmesini istedi. Çıraklık ve staj döneminde kişilere resmî sigorta kartı ve sicil numarası tahsis edildiğini hatırlatan sendika başkanı, fiilen çalışılmasına rağmen bu sürelerin emeklilik hesabına dahil edilmemesinin büyük bir çelişki oluşturduğunu söyledi. Bu başlangıçların doğrudan emekliliğe esas tescil tarihi olarak sayılmasını sağlayacak yasal bir adımın atılması çağrısında bulundu.
Kademeli Emeklilik Bütçe Yükü Gerekçesiyle Ertelenemez
Sosyal güvenlik düzenlemelerinde bütçe ve aktüeryal dengelerin gözetilmesinin olağan olduğunu belirten TEÇ-SEN Genel Başkanı, kamu maliyesinin dengelenmesi adına çalışanlar arasındaki derin adalet uçurumunun yok sayılamayacağını kaydetti. Geçmişte yapılan EYT planlamasının ortaya çıkardığı mali yüklerin, geride kalan çalışanların meşru taleplerini reddetmek için bir kalkan olarak kullanılmaması gerektiğini savundu.
Ümit Demirel, çözüm odaklı yol haritasını şu sözlerle tamamladı:
"Emeklilik şartları arasındaki keskin farkları azaltacak, hizmet süresini ve sigorta başlangıcını gözeten adil, dengeli ve öngörülebilir bir kademeli emeklilik düzenlemesi yapılmalıdır. Çalışanlar hangi şartlarda ve ne zaman emekli olabileceklerini bilmeli, geleceklerini buna göre planlayabilmelidir. Eksik bırakılan geçiş sistemi tamamlanmalı, staj ve çıraklık mağduriyetleri giderilmelidir. Kademeli emeklilik, plansız EYT'nin kurbanı olmamalıdır."
