Muhtarlıkların Kapatılması Bütçeye Daha Fazla Yük Getirebilir!
Son günlerde Türkiye genelinde gündeme gelen muhtarlıkların kapatılması tartışmasına ilişkin Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Ali Çiçek'ten açıklama geldi. Muhtarlık kurumunun tarihi geçmişine ve günümüzde üstlendiği görevlere değinen Çiçek, muhtarlıkların kaldırılmasının kamu bütçesinde beklenen tasarrufu sağlamayabileceğini ifade etti.
Muhtarlıkların Tarihi Osmanlı Dönemine Uzanan Bir Geçmişe Sahip
Muhtarlık kurumunun Türk medeniyeti açısından önemli bir yere sahip olduğunu belirten Çiçek, kurumun tarihsel kökenlerinin Emeviler ve Abbasiler dönemine kadar uzandığını, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde de benzer görevleri üstlenen yerel temsilcilerin bulunduğunu söyledi.
Osmanlı döneminde imamların da bu görevleri üstlendiğini aktaran Çiçek, 1833 yılında Kastamonu'da iki muhtar görevlendirilmesiyle uygulamanın yaygınlaşmaya başladığını belirtti. Özellikle vergi toplama ve güvenlik hizmetlerinin yürütülmesinde muhtarların önemli görevler üstlendiğini ifade eden Çiçek, II. Mahmut döneminde muhtarlık sisteminin ülke genelinde yaygınlaştırıldığını kaydetti.
Muhtarlıklar 11 Yıl Boyunca Kaldırılmıştı
Muhtarlık kurumunun Cumhuriyet döneminde de çeşitli değişikliklerden geçtiğini hatırlatan Çiçek, 1933 yılında kaldırılan muhtarlıkların 1944 yılında yeniden hayata geçirildiğini söyledi.
Muhtarlıkların kaldırılmasında belediyeler ve yerel yönetimlerle ilgili düzenlemelerin etkili olduğunu belirten Çiçek, ilerleyen yıllarda mahalle sakinlerinin sağlık durumlarının takip edilmesi, sosyal yardımlara erişimin kolaylaştırılması ve güvenlik gibi konularda muhtarlara duyulan ihtiyacın yeniden ortaya çıktığını ifade etti. Bu gelişmelerin ardından muhtarlık sisteminin 1944 yılında yeniden uygulamaya konulduğunu ve günümüze kadar varlığını sürdürdüğünü dile getirdi.
"Muhtarlıkların Kaldırılması Bütçeyi Rahatlatmayacak"
Teknolojinin gelişmesi ve e-Devlet hizmetlerinin yaygınlaşmasıyla muhtarlıkların gerekliliğinin zaman zaman tartışmaya açıldığını belirten Çiçek, dijitalleşmenin özellikle kırtasiye işlemlerini azalttığını ancak muhtarlık kurumuna duyulan ihtiyacı tamamen ortadan kaldırmadığını söyledi.
Çiçek, halkın yüzde 76'sının e-Devlet kullanabildiğini, 55 yaş ve üzerindeki vatandaşlarda ise bu oranın yaklaşık yüzde 30 seviyesinde olduğunu belirterek, özellikle ileri yaştaki vatandaşların geleneksel yöntemlerle muhtarlıklardan hizmet almaya devam ettiğine dikkat çekti.
Muhtarlıkların mevcut durumda kamu bütçesine yaklaşık 24 milyar liralık maliyet oluşturduğunu aktaran Çiçek, kurumun kaldırılması halinde belediyelerin mahallelerde vatandaşlarla iletişimi sağlayacak yeni temsilciler görevlendirmek zorunda kalabileceğini ifade etti.
Bu durumun yeni personel istihdamı ve ek harcamaları beraberinde getirebileceğini belirten Çiçek, mevcut maliyetin 4-5 katına ulaşabilecek bir bütçe yükünün ortaya çıkabileceğini söyledi.
Muhtarlıkların yalnızca evrak ve belge işlemlerinden ibaret olmadığını vurgulayan Çiçek, kurumun vatandaş ile devlet arasında yerel düzeyde iletişim ve hizmet bağlantısı sağladığını belirterek, muhtarlıkların kaldırılmasının bütçede beklenen rahatlamayı sağlamayabileceğini dile getirdi.
