Asırlık Çınarların Gölgesinde Geleneksel Turşu Üretimi
Bursa’nın Orhangazi ilçesinde yer alan Gedelek Mahallesi, yüzlerce yıllık köklü geçmişi ve yüksek üretim kapasitesiyle Türkiye’nin turşu ihtiyacını karşılayan en önemli merkezler arasında bulunuyor. Yaşları 600 ile 700 yıl arasında değişen anıt niteliğindeki tescilli çınarların gölgesinden yeryüzüne ulaşan Pınarbaşı kaynak suyu, mahallenin kaderini ve üretim kimliğini doğrudan belirliyor. Yıllık ortalama 40 bin tonluk devasa bir hacme ulaşan bu üretim ekosistemi, sebze ve meyvelerin geleneksel yöntemlerle harmanlanmasıyla sürdürülüyor.
Bölgedeki işletmelerde yaklaşık 35 farklı türde sebze ve meyve işlenerek zengin bir ürün yelpazesi oluşturuluyor. Tüketicilerin sofralarına ulaşan ürünlerin dayanıklılığı, kendine has aroması ve damağa hitap eden kalitesinin arkasındaki temel faktörün, kaynağını anıt ağaçların köklerinden alan doğal mineralli kaynak suyu olduğu ifade ediliyor.
Çıtır Kıvamın Arkasındaki Kalsiyum ve Yüksek Kireç Oranı
Coğrafi işaret tesciliyle kalitesi koruma altına alınan Gedelek turşusunun dokusunu belirleyen en belirgin özellik, tüketim esnasında hissedilen sert ve gevrek yapısıdır. Gedelek Mahalle Muhtarı ve aynı zamanda aktif turşu üreticisi olan Orhan Çakar, Pınarbaşı suyunun kimyasal yapısının ve mineral dengesinin bu süreçteki vazgeçilmez rolünü şu sözlerle aktardı:
"Gedelek turşusunun yılda yaklaşık 40 bin tonluk turşunun tüm sırrı Pınarbaşı suyumuzdadır. Bu su olmadan olmuyor. Bu suyun yüksek kalsiyum ve kireç oranı, sebzelerin yumuşamasını önleyerek kendine has 'çıtır' (sert) bir doku kazanmasını sağlar. Bu su evlere, turşuhanelerimize ve tarıma gidiyor. BUSKİ'nin döşediği borularla her imalathaneye ulaşıyor. Sebzeyi sağlam ve sert tutuyor, ayrıca lezzet veriyor. Turşu yerken aldığınız o sertlik de sudan geliyor."
Kaynak suyunun ihtiva ettiği kireç ve kalsiyum bileşenleri, fermantasyon evresinde sebzelerin hücre çeperlerini koruyarak erimelerini engelliyor ve böylece piyasadaki benzerlerinden ayrılan özgün bir dokusal yapı meydana getiriyor.
Anadolu'nun Tarlalarından Yurt Dışına Uzanan Sevkiyat
Gedelek’teki üretim sahası yalnızca yerel mahsullerle sınırlı kalmayıp Anadolu’nun zengin tarım coğrafyasını da kapsıyor. Başta Afyonkarahisar, İzmir, Balıkesir, Çanakkale, Adana ve Konya olmak üzere Türkiye’nin verimli tarım havzalarından özenle hasat edilen sebze ve meyveler Orhangazi’ye getiriliyor. İleri düzey hijyen standartlarına sahip imalathanelerde Pınarbaşı suyu ile buluşturulan bu ham maddeler, geleneksel reçeteler eşliğinde kuruluyor.
Yılda 30 ila 40 bin ton arasında gerçekleşen toplam rekolte, iç piyasada metropoller başta olmak üzere yurdun dört bir yanına ulaştırılıyor. İç pazardaki yoğun talebin yanı sıra küresel pazarda da rağbet gören Gedelek ürünleri; başta Almanya ve Fransa olmak üzere çok sayıda Avrupa ülkesine ve Orta Doğu pazarındaki Arap ülkelerine ihraç edilerek ülke ekonomisine döviz girdisi sağlıyor.
Doğal Kaynak Başında Kurulum ve Yeni Mesire Alanı
Asırlara meydan okuyan üretim disiplinini ve katkısız hazırlık süreçlerini vurgulamak amacıyla Muhtar Orhan Çakar, Pınarbaşı suyunun çıktığı noktada geleneksel metotlarla bizzat turşu kurdu. Dededen kalma kadim tariflere sadık kalınarak gerçekleştirilen işlemde, kaya tuzu ve doğal sirke doğrudan kaynağın başında eklendi; hiçbir endüstriyel katkı maddesine yer verilmedi.
Öte yandan, tabiat varlığı olarak tescillenen asırlık ulu çınarların yer aldığı Pınarbaşı mevkii turizme kazandırılıyor. Bölge, hem yöre halkının dinlenebileceği hem de çevre illerden gelen konukların serpme kahvaltı yapıp çay içebileceği kapsamlı bir mesire alanına dönüştürülerek ziyaretçilere açılıyor.
