Antalya’nın benzersiz flora zenginliğinin en nadide parçalarından biri olan Termessos çiğdemi, sonbahar mevsiminde açan göz alıcı lila renkli çiçekleriyle doğayı süslüyor. Yeryüzünde sadece Antalya sınırları içerisinde doğal yayılış gösteren bu endemik bitki türü, oldukça kısıtlı bir yaşam alanına sahip olması sebebiyle mutlak koruma altında tutuluyor. Konunun uzmanları, bitkinin bilinçsizce koparılmasının yanı sıra farklı dokularının izinsiz şekilde toplanmasının da bölgedeki biyolojik çeşitlilik için ağır bir tehdit oluşturduğuna dikkat çekiyor. Akdeniz Üniversitesi (AÜ) Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gökhan Deniz, Termessos çiğdeminin botanik özelliklerini, yayılış haritasını ve karşı karşıya olduğu biyokaçakçılık risklerini değerlendirerek doğal mirasın korunması adına toplumsal duyarlılığın artırılması çağrısında bulundu.
Antalya'da Yetişen Termessos Çiğdemi Tehdit Altında
Termessos Antik Kenti'nin sahip olduğu köklü arkeolojik mirasın yanında olağanüstü bir bitki çeşitliliğine de ev sahipliği yaptığını vurgulayan Prof. Dr. Gökhan Deniz, Termessos çiğdeminin son derece dar bir coğrafyada varlığını sürdürebilen lokal endemik türler kategorisinde yer aldığını ifade etti. Bitkinin Termessos Milli Parkı sahasından başlayarak Olimpos Beydağları Milli Parkı sınırlarına kadar uzanan dar bir koridorda gözlemlendiğini aktaran Deniz, türün yaşam döngüsünün çok hassas ekolojik dengelere bağlı olduğunu belirtti. Geofit (soğanlı, yumrulu ve rizomlu) bitki grubuna dahil olan bu nadide tür, sonbahar döneminde çiçeklenerek bilhassa orman içi açıklıklarda ve makilik alanlarda kendini gösteriyor. Mevsim geçişiyle birlikte doğadaki diğer pek çok bitkinin solmaya yüz tuttuğu bir evrede canlı lila çiçekleriyle öne çıkan türün, kentin doğal peyzajına eşsiz bir estetik kattığını kaydeden Deniz, bu görsel çekiciliğin beraberinde ciddi bir korunma ihtiyacını da getirdiğini dile getirdi.
Tek Bir Çiçeğin Koparılması Bile Türü Yok Edebilir
Endemik bitki örtüsünün doğal habitatından sökülmesinin ilgili türlerin neslini doğrudan tehlikeye sürükleyebileceğinin altını çizen Prof. Dr. Gökhan Deniz, doğa yürüyüşçüleri ve vatandaşların karşılaştıkları bitkilere dokunmadan önce bu türlerin ne denli kısıtlı bir alanda hayatta kalmaya çalıştığını hesaba katmaları gerektiğini belirtti.
"Bir tane koparsam ne olur ki?" yaklaşımı, özellikle yalnızca belirli bir bölgede yaşayan endemik türler açısından ciddi sonuçlar doğurabilir.
Bu hatalı bakış açısının popülasyon devamlılığına büyük zarar verdiğini vurgulayan Deniz, doğadaki her bir bireyin tohum üretimi ve türün geleceği açısından kritik bir rol üstlendiğini hatırlattı.
Biyokaçakçılık Faaliyetlerine 699 Bin Lira Para Cezası
Türkiye’nin zengin bitki gen kaynaklarının uluslararası ve yerel biyokaçakçılık şebekeleri nedeniyle ciddi bir risk altında bulunduğunu bildiren Prof. Dr. Gökhan Deniz, yasa dışı toplama eylemlerinin yalnızca bitkinin kökünden sökülmesiyle sınırlı kalmadığını açıkladı. Endemik bitkilerin yapraklarının, toprak altı yumrularının ve hatta genetik materyal içeren DNA örneklerinin dahi izinsiz biçimde toplanabildiğini aktaran Deniz, ele geçirilen bu biyolojik materyallerin yurt içinde ya da yurt dışında kaçak yollarla ticarete konu edildiğini söyledi. Biyolojik çeşitliliği tahrip etmenin ve izinsiz toplama yapmanın yasal yaptırımlarının son derece ağır olduğunu hatırlatan Deniz, bu kapsamda 699 bin 245 lira tutarında idari para cezası uygulandığını kaydetti. Yakın dönemde yaşanan çarpıcı bir vakayı da hatırlatan Deniz, 660 adet orkide yumrusunun yasa dışı yollarla doğadan sökülerek yurt dışına kaçırılmaya çalışıldığını anımsattı.
Doğadaki Şüpheli Durumlar Kolluk Kuvvetlerine Bildirilmeli
Doğal koruma alanlarında veya kırsal bölgelerde izinsiz bitki ya da hayvan örneği toplandığına şahit olan vatandaşların vakit kaybetmeden durumu güvenlik güçlerine ihbar etmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Gökhan Deniz, bilim insanlarının dahi akademik çalışmalar kapsamında tek bir bitki örneği alabilmek için çok aşamalı ve sıkı denetlenen resmi izin süreçlerinden geçtiğini vurguladı. Termessos çiğdeminin haricinde Likya orkidesi, Çıralı şalbası ve Olimpos şalbası gibi Antalya florasına özgü diğer endemik bitkilerin de aynı hassasiyetle korunmasının zorunlu olduğuna değinen Deniz, doğal yaşam alanlarının geleceğe aktarılması ve biyokaçakçılığın tamamen önlenmesi noktasında vatandaşların göstereceği duyarlılığın en belirleyici unsur olduğunu sözlerine ekledi.
