Yapay zekâya sorup hastalığınıza teşhis koymayın
Ancak uzmanlar, yapay zekâ tarafından verilen bilgilerin kesin teşhis veya tedavi önerisi olarak değerlendirilmemesi gerektiği konusunda uyarıyor.
Memorial Kayseri Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü'nden Prof. Dr. Fatih Karaaslan, yapay zekânın tıbbi bilgileri sadeleştirme ve hastaların sağlıkla ilgili sorularına yanıt bulmasına yardımcı olabileceğini belirterek, bu teknolojinin hekim değerlendirmesinin yerine konulmaması gerektiğini ifade etti.
"Teşhisi yapay zekâ değil, hasta koyuyor"
Yapay zekânın hastalık teşhisinde kullanılmasında en önemli risklerden birinin, verilen yanıtların kesin tanı olarak algılanması olduğunu belirten Karaaslan, özellikle ortopedi hastalarının internet üzerinden veya yapay zekâ uygulamalarından aldıkları bilgiler doğrultusunda kendilerine tanı koyabildiğine dikkat çekti.
Hastaların "Yapay zekâya sordum, menisküsüm yırtıkmış, ameliyat gerekebilirmiş" şeklinde ifadeler kullanabildiğini belirten Karaaslan, bu yaklaşımın doğru olmadığını vurguladı.
Yapay zekâ tarafından oluşturulan yanıtların sesli veya yazılı biçimde sunulmasının, kullanıcıda bunların kesin ve güvenilir bir tıbbi değerlendirme olduğu algısını oluşturabildiğini ifade eden Karaaslan, sağlık konusunda teknolojinin hekim değerlendirmesinin yerine konulmaması gerektiğini söyledi.
Yapay zekâ MR sonuçlarını açıklayabilir ama tek başına karar veremez
Yapay zekânın tıbbi terimleri daha anlaşılır hale getirebildiğini, MR raporlarını sadeleştirebildiğini ve hastaların doktorlarına yöneltecekleri soruları hazırlamalarına yardımcı olabildiğini belirten Karaaslan, ancak bütün bunların doğru teşhis anlamına gelmediğini kaydetti.
Hastanın yürüyüşü, dizdeki şişlik, kas gücü, fizik muayene bulguları ve eklemdeki kilitlenme gibi birçok klinik unsurun değerlendirilmesi gerektiğini belirten Karaaslan, hastanın kullandığı ilaçlar, geçirdiği ameliyatlar veya yeni başlayan uyuşma gibi önemli bilgilerin de yapay zekâ tarafından kendiliğinden bilinemeyeceğini ifade etti.
Sadece MR görüntüsüne bakılarak ameliyat kararı verilmiyor
Ortopedide sık karşılaşılan yanlış değerlendirmelerden birinin, MR'da görülen bir bulgunun doğrudan ameliyat anlamına geldiğinin düşünülmesi olduğunu belirten Karaaslan, menisküs yırtığının tek başına ameliyat gerektirmediğini söyledi.
Tedavi kararında hastanın yaşı, travmanın nasıl gerçekleştiği, dizde kilitlenme bulunup bulunmadığı, kıkırdakların durumu ve günlük yaşamda yaşanan kısıtlanmaların birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirten Karaaslan, ön çapraz bağ yaralanmaları ve diz kireçlenmesinde de her hastaya aynı tedavinin uygulanmadığını ifade etti.
Robotik sistemler de kararı hekimin yerine vermiyor
Ortopedide robotik diz ve kalça cerrahisi gibi ileri teknolojilerin kullanıldığını belirten Karaaslan, cerrahi robotların da kendi başına hastanın ameliyat edilip edilmeyeceğine karar vermediğini vurguladı.
Robotik sistemlerin, cerrahın belirlediği planın yüksek hassasiyetle uygulanmasına yardımcı olduğunu belirten Karaaslan, benzer şekilde yapay zekânın da bilgileri analiz ederek hekime destek sağlayabileceğini ancak nihai tıbbi değerlendirmenin hekim tarafından yapılması gerektiğini söyledi.
Yapay zekâdan "hüküm" değil, hazırlık desteği istenmeli
Karaaslan, hastaların yapay zekâyı tamamen kullanmaktan kaçınması yerine, doğru amaçlarla kullanmasının daha uygun olduğunu belirtti.
Yapay zekâdan doğrudan "Hastalığım nedir?" veya "Ameliyat olmalı mıyım?" şeklinde kesin karar vermesinin istenmesi yerine; olası nedenlerin açıklanması, eksik bilgilerin belirlenmesi, hangi belirtilerde acil sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğinin öğrenilmesi ve doktora sorulabilecek soruların hazırlanması gibi konularda yararlanılabileceğini ifade etti.
Karaaslan, bu yaklaşımı "Yapay zekâdan hüküm değil, muayeneye hazırlık istenmeli" sözleriyle özetledi.
Kişisel ve sağlık bilgileri gelişigüzel paylaşılmamalı
Yapay zekâ kullanırken kişisel verilerin korunmasına da dikkat edilmesi gerektiğini belirten Karaaslan, gizlilik koşulları ve verilerin nasıl işlendiği bilinmeyen sistemlere kimlik bilgileri veya sağlık durumuna ilişkin mahrem belgelerin yüklenmemesi gerektiğini söyledi.
Ayrıca yapay zekâ tarafından verilen bir yanıt doğrultusunda kullanılan ilaçların doktor önerisi olmadan bırakılmaması veya değiştirilmemesi gerektiği konusunda da uyarıda bulundu.
Yapay zekânın sağlık alanında veri analizi ve bilgiye erişim açısından önemli bir destek sağlayabileceğini belirten Karaaslan, hastanın tıbbi geçmişini, bireysel özelliklerini ve fizik muayene bulgularını birlikte değerlendiren kapsamlı hekim yaklaşımının yerini tutamayacağını vurguladı.
Uzmanlara göre yapay zekâ, sağlık alanında doğru kullanıldığında önemli bir yardımcı araç olabilir. Ancak tanı ve tedavi kararlarının, hastayı bütüncül şekilde değerlendiren nitelikli sağlık profesyonelleri tarafından verilmesi gerekiyor.
