ARTED ve PwC Türkiye İş Birliğiyle Sağlıkta Değer Yol Haritası
Araştırmacı Tıp Teknolojileri Üreticileri Derneği (ARTED), PwC Türkiye ortaklığıyla kaleme alınan "Tıbbi Teknolojiler Ekosisteminde Sürdürülebilirlik" raporunu ve beş temel eylem alanını kapsayan 2026-2027 Sağlıkta Değer Yol Haritası'nı kamuoyuna duyurdu. İstanbul'da gerçekleştirilen "Sağlıkta Değer" basın toplantısında paylaşılan veriler, Türkiye'deki tıbbi teknolojiler ekosisteminin geleceğine ışık tutuyor.
ARTED Yönetim Kurulu Başkanı Gürdal Şahin ve ARTED Genel Sekreteri Ferda Bayşu'nun konuşmacı olarak yer aldığı, yönetim kurulu üyelerinin de katılım gösterdiği etkinlikte; Türkiye sağlık altyapısının mevcut kapasitesi, yenilikçi tıbbi cihazların klinik hizmetlere katkısı, küresel örnekler ve sistemin finansal dayanıklılığını artıracak stratejiler masaya yatırıldı. Kamu kurumları, akademi, sektör temsilcileri ve saha paydaşlarının görüşleriyle şekillenen rapor; araştırma-geliştirmeden üretime, lojistik süreçlerden finansmana, mevzuat düzenlemelerinden yönetişime kadar sektörün tüm halkalarını bütüncül bir bakış açısıyla analiz ediyor.
Türkiye Sağlık Harcamaları ve Demografik Değişim Baskısı
Yayımlanan rapordaki çarpıcı istatistikler, Türkiye sağlık sisteminin uluslararası kıyaslamalarda kısıtlı bütçelerle çok yüksek hacimde sağlık hizmeti üretebildiğini ortaya koyuyor. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ülkelerinde sağlık harcamalarının gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki payı ortalama yüzde 9,1 düzeyindeyken, Türkiye'de bu oran yüzde 4,3 seviyesinde seyrediyor. Ancak değişen demografik yapı ve kronik hastalıklardaki artış, mevcut performansın korunması için kaynak yönetiminde köklü bir dönüşümü zorunlu kılıyor.
Raporun demografik projeksiyonlarına göre, Türkiye'de 65 yaş ve üzerindeki vatandaşların sayısı 2019 yılında 7,55 milyon iken 2024 yılı itibarıyla 9,11 milyona çıktı. Son beş yıllık periyotta yüzde 20,7 oranında büyüyen yaşlı nüfusun genel nüfus içindeki ağırlığı yüzde 9,1'den yüzde 10,6'ya tırmandı. Öte yandan, 2023 yılında 4,6 milyar dolar hacme sahip olan Türkiye tıbbi cihaz pazarının, 2028 yılına gelindiğinde 6,4 milyar dolar büyüklüğe erişeceği tahmin ediliyor. Bu veriler, sağlık hizmetlerine duyulan talebin katlanarak artacağını ve eldeki kaynakların yalnızca tasarruflu değil, doğrudan üstün klinik sonuçlar yaratacak şekilde değerlendirilmesi gerektiğini kanıtlıyor.
Tıbbi Teknolojilerde Fiyat Yerine Toplam Değer Yaklaşımı
Toplantının açılış konuşmasını yapan ARTED Yönetim Kurulu Başkanı Gürdal Şahin, sağlıkta değer kavramının merkezinde hasta iyileşme oranları ile harcanan kaynakların dengeli biçimde ölçülmesinin yer aldığını vurguladı. Satın alma süreçlerinde salt etiket fiyatına odaklanmanın uzun vadede sistemi zorlayabileceğine dikkat çeken Şahin, şu ifadeleri kullandı:
"ARTED olarak biz yüksek fiyatı değil, yüksek değeri savunuyoruz. Sağlıkta bir ürünün ya da teknolojinin değerini yalnızca satın alma fiyatıyla ölçemeyiz. Çünkü en düşük fiyat, her zaman en düşük maliyet anlamına gelmez. Bir tıbbi teknolojinin gerçek değerini değerlendirirken sağladığı klinik sonucu, kalitesini, hasta güvenliğine katkısını, kullanım uygunluğunu, kullanım ömrünü, bakım süreçlerini ve sağlık sistemine toplam maliyetini birlikte ele almalıyız. Önemli olan, kullandığımız kaynaklarla hastalarımız için mümkün olan en iyi sağlık sonuçlarını elde edebilmektir."
İleri tıbbi teknolojilerin erken teşhis, isabetli tedavi, ikincil komplikasyonların önlenmesi ve sağlık çalışanlarının iş yükünün hafifletilmesi gibi kritik faydalar sunduğunu hatırlatan Şahin, tedarik kararlarında bu katma değerlerin belirleyici olması gerektiğini dile getirdi. PwC Türkiye'nin incelediği küresel ülke uygulamaları da fiyat dışı kalite ve sonuç odaklı kriterlerin satın alma politikalarına entegre edilmesinin önemini doğruluyor.
Sağlıkta Değer Ekosistemi İçin Ortak Eylem Planı
Basın buluşmasında 2026-2027 Sağlıkta Değer Yol Haritası'nın detaylarını aktaran ARTED Genel Sekreteri Ferda Bayşu, hazırlanan çalışmanın statik bir durum tespitinden öte, sektördeki tüm aktörleri ortak bir paydada buluşturacak dinamik bir eylem rehberi olduğunu belirtti. Kamudan akademiye, sağlık hizmeti sunucularından hasta derneklerine kadar geniş bir iş birliği ağının şart olduğunu ifade eden Bayşu, gelecek vizyonlarını şöyle özetledi:
"Bu raporu bir masanın üzerinde bırakmayacağız. ARTED olarak hazır cevaplar sunan değil, çözümü paydaşlarla birlikte geliştiren bir platform olmak istiyoruz. Çünkü hedefimiz ARTED'in ‘değer' tanımını anlatmak değil; Türkiye sağlık ekosisteminin ortak değer anlayışının oluşmasına katkıda bulunmak. Değer kavramını yalnızca anlatmak yeterli değil. Onu ölçebilmeli, karar süreçlerinde kullanılabilir hâle getirebilmeli ve somut uygulamalarla gösterebilmeliyiz."
Bu vizyon doğrultusunda, saha deneyimleri, uzman görüşleri, vaka analizleri ve dijital iletişim araçlarıyla desteklenen sürekli bir farkındalık programı devreye alınacak. Yol haritasının odak noktasında her zaman hastaların bulunduğunu belirten Ferda Bayşu, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Önümüzdeki dönemde hedefimiz; değeri birlikte tanımlamak, ölçmek, pilot uygulamalarla göstermek, karar mekanizmalarına taşımak ve tüm paydaşlarla birlikte yaygınlaştırmak. İster finansman ister satın alma ister teknoloji ister inovasyon konuşalım; bütün bu sistemin varlık nedeni hastalarımız için daha iyi sağlık sonuçları üretmektir. Bugün kamuoyuyla paylaştığımız bu raporu bir sonuç değil, başlangıç olarak görüyoruz."
Toplantının kapanış değerlendirmesinde yeniden söz alan Gürdal Şahin, sağlık sisteminin finansal sürdürülebilirliği, hastaların çağdaş tedavilere erişimi ve kamu bütçesinin rasyonel kullanımının birbirini tamamlayan unsurlar olduğunu kaydetti. ARTED, başlattığı bu stratejik dönüşümle Türkiye'nin yüksek hizmet üretim kapasitesini daha nitelikli klinik çıktılar ve sürdürülebilir teknoloji erişimiyle taçlandırmayı amaçlıyor.
