Anadolu Selçuklu Devleti’ne yüzyıllar önce hükmeden sultanların ve hanedan mensuplarının gerçek yüz hatları ile fiziksel yapıları, kapsamlı bilimsel araştırmalar sonucunda gün yüzüne çıkarıldı. Konya’da yer alan Alaeddin Camii avlusundaki hanedan türbesinden çıkarılan kemik kalıntıları üzerinde yürütülen ileri düzey DNA, antropoloji ve anatomi analizleri, tarihin bilinmeyen yönlerini aydınlattı. Yapılan çalışmalar neticesinde 12’si hükümdar olmak üzere toplam 17 hanedan üyesinin fiziksel görünümü tespit edildi. Elde edilen somut bilimsel verilere dayanılarak üretilen hipergerçekçi silikon heykeller, İstanbul’daki Rami Kütüphanesi’nde kapılarını açan Türkiye Selçuklu Hanedan Sergisi aracılığıyla tarih meraklılarıyla buluştu.

Türkiye Selçuklu Hanedan Sergisi Bilimsel Süreci Nasıl Yürüdü?
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın resmi izniyle 2017 yılında temelleri atılan proje, Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mutluhan Taş ile osteoarkeolog Emel Akpolat’ın koordinasyonunda titizlikle sürdürüldü. Yaklaşık altı yıl boyunca devam eden zorlu bilimsel süreçte, Konya’daki Alaeddin Camii avlusunda bulunan türbeden çıkarılan ve bütünlüğü bozulmuş olan kemik kalıntıları ilk aşamada uzmanlarca sınıflandırıldı. Ardından gerçekleştirilen detaylı anatomik rekonstrüksiyon çalışmalarıyla iskelet yapıları birleştirildi. Gelişmiş genetik analizler ve antropolojik incelemeler sayesinde, hanedan üyelerinin yalnızca dış görünüşleri değil; aynı zamanda aralarındaki biyolojik akrabalık bağları, geçirdikleri rahatsızlıklar ve kesin ölüm nedenleri de bilimsel kanıtlarla kayıt altına alındı.

Anadolu Selçuklu Sultanları Hakkındaki Tarihi Bilgiler Değişti
Araştırma sürecinde ulaşılan en çarpıcı verilerden biri, 2. Kılıçarslan’ın fiziksel yapısına dair yerleşik bilgileri değiştirdi. Geleneksel tarih kaynaklarında kısa boylu olduğu ifade edilen hükümdarın, iskelet kalıntıları üzerinde yapılan ölçümler sonucunda yaklaşık 1 metre 83 santimetre boyunda olduğu saptandı. Sultanın ilerleyen yaşlarında omurga ve kemik yapısında oluşan deformasyonlar nedeniyle kamburlaştığı, bu fiziksel değişimin de dönem kroniklerine boyunun olduğundan kısa yansımasına yol açtığı belirlendi.
Çalışma kapsamında bazı hükümdarların ölüm şekillerine dair tarihi rivayetler ile adli tıp ve antropoloji bulguları da karşılaştırıldı. Bizans kroniklerinde 1. Gıyaseddin Keyhüsrev’in bir Bizans şövalyesi tarafından başı kesilerek öldürüldüğüne dair yer alan iddiaların aksine, kemik dokusu üzerindeki incelemeler sultanın muharebe esnasında aldığı doğrudan bir darbe neticesinde yaşamını yitirdiğini ortaya koydu. Öte yandan, Kösedağ Savaşı’nda mağlubiyet yaşayan 2. Gıyaseddin Keyhüsrev’in kafatası kemiklerinde romatoid artrit hastalığıyla bağlantılı yapısal izlere rastlandı. Yapılan genetik taramalar, hanedan içerisindeki soy ağacını doğrularken kalıtsal hastalıkların izini sürmeyi de mümkün kıldı.
Rami Kütüphanesi Sergi Salonunda Hangi Hükümdarlar Yer Alıyor?
Altı yıllık bilimsel incelemelerin tamamlanmasının ardından, 12’si sultan ve 5’i diğer hanedan mensubu olmak üzere toplam 17 tarihi şahsiyetin anatomik ölçülerine sadık kalınarak silikon heykelleri üretildi. Ziyaretçilerin büyük ilgi gösterdiği sergide; 1. Kılıçarslan, Şahinşah Melikşah, 1. Rükneddin Mesud, 2. Kılıçarslan, 2. Rükneddin Süleyman Şah, 3. Kılıçarslan, 1. Gıyaseddin Keyhüsrev, 1. Alaeddin Keykubat, 2. Gıyaseddin Keyhüsrev, 4. Kılıçarslan, 3. Gıyaseddin Keyhüsrev ve 2. Gıyaseddin Mesud’un birebir ölçülerdeki heykelleri yer alıyor.
Sergiyi gezen ziyaretçilerden Oğuzhan Hozat, projeyi daha önce televizyon yayınlarından takip ettiğini belirterek duygularını şu sözlerle ifade etti: "Projeyi yürüten uzmanların Alaeddin Tepesi'ndeki mezarlıklardan kalıntıların toplanma aşamalarını anlattığı programı izlemiştim. Tarihe duyduğum yoğun ilgi nedeniyle çalışmayı çok merak ediyordum ancak Konya'ya gitme fırsatı bulamamıştım. İstanbul Sarıyer'de yaşıyorum ve serginin İstanbul'a getirildiğini öğrenince büyük bir heyecan duydum. Şu an eserlerin karşısındayım; dönem kıyafetleri son derece etkileyici, heykellerin yüz hatları ise inanılmaz derecede gerçekçi. Uzmanların anlattığı gibi birebir ölçekte hazırlanmışlar. Kendimi adeta Selçuklu döneminde yaşıyormuş ve sultanlarla göz göze geliyormuş gibi hissediyorum."
Sergiyi ziyaret eden 18 yaşındaki üniversite öğrencisi Muhammed Eren Doğan ise genç neslin tarihe olan ilgisine dikkat çekerek şunları kaydetti: "Anadolu Selçuklu Devleti gibi köklü bir medeniyetin hükümdarlarının heykellerinin yapılması ve gerçek silüetlerinin ortaya çıkarılması son derece önemli bir gelişme. Bu eserlerin İstanbul gibi merkezi bir noktada sergilenmesi bizim için büyük bir şans oldu; aksi halde eserleri görmek için Konya'ya gitmeyi planlıyordum. Sergiyi sosyal medya üzerinden öğrendim. Türk tarihine ve devletlerine karşı büyük bir merakım var. Özellikle 2. Kılıçarslan'ın heykeli dikkatimi çekti; abartıdan uzak, tamamen dönemin tarihi dokusuna ve kıyafet kültürüne uygun biçimde tasarlanmış. Emeği geçen herkesi kutluyorum. Tarih meraklısı herkesi tarihi atmosferi özenle korunmuş olan Rami Kütüphanesi'ne davet ediyorum."

Türkiye Selçuklu Hanedan Sergisi Ziyaret Tarihleri ve Detayları
Anadolu Selçuklu Devleti’nin köklü mirasını ve hükümdarlarının gerçek yüzlerini yakından incelemek isteyen vatandaşlar için hazırlanan Türkiye Selçuklu Hanedan Sergisi, İstanbul Rami Kütüphanesi’nin sergi salonunda konuklarını ağırlamayı sürdürüyor. Konya’dan getirilen nadide eserlerin ve bilimsel rekonstrüksiyon çalışmalarıyla hayat bulan heykellerin bulunduğu sergi, 31 Aralık 2026 tarihine kadar tüm ziyaretçiler tarafından ücretsiz olarak gezilebilecek.
