Havalimanları Yer Hizmetleri

Havalimanlarında öncelikli kural güvenliği sağlamaktır, ikinci sırada ise yolcu konforu gelir. Her ne kadar, Türkiye Havalimanlarının işletilmesi ile Türkiye Hava sahasındaki hava trafiğinin düzenlenmesi ve kontrolü görevi, bir kamu iktisadi teşebbüsü olan Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) Genel Müdürlüğünce yerine getirilmekteyse de sivil havalimanları ticari teamüllere göre faaliyet gösterir. Havalimanı faaliyetleri işleyiş itibariyle kamu ve özel sektör çalışanlarının koordineli ve dayanışma içerisinde çalışmasını zorunlu kılar. Bu da bir çalışanın iş sorumluluğunun, bağlı olduğu kurumun niteliğine bakmaksızın aynı şekilde bir başka çalışanın departmanının işleyişini doğrudan etkileyebileceğinin göstergesidir.

Burada iç müşteri kavramı ortaya çıkar. Her bir departman aslında bir diğerinin müşterisidir. Bir departmanın ya da havalimanında faaliyet gösteren bir kamu ya da özel sektör kurum veya kuruluşunun işlerinin aksamaması, yine havalimanında faaliyet gösteren diğer kurum, kuruluş ve firmalara bağlıdır. İşi aksamadıkça çalışanın memnuniyeti artar. Mutlu çalışan aynı zamanda mutlu yolcu anlamına gelir ki müşteri memnuniyetinin temelinde yatan, çalışan memnuniyetidir.

Havalimanlarında, özel güvenlik görevlileri, polis memurları, gümrük muhafaza ve muayene memurları, havayolu firmalarının çalışanları, trafik kontrolörleri, teknikerler, mühendisler, temizlik görevlileri gibi birçok farklı iş kolundan kamu ve özel sektör çalışanı vardır. Bunlardan birisi de özel şirketlerin sağladığı yer hizmetleri görevleridir.

Bunlar havayolu ile anlaşmalarına göre temsil ve kargo hizmetleri de verseler esas itibariyle 3 ana kolda faaliyetlerini yoğunlaştırırlar. Yolcu hizmetleri, uçuş operasyon ve ramp hizmetleri.

Ayrıntıya girmeden değinecek olursak, biletinizi aldıktan sonra check-in için kontuara gittiğinizde karşınıza yolcu hizmetleri memurları çıkar. Uçuş kartınızı onlardan alırsınız check-in bagajınızı onlara teslim edersiniz, bagajınız şut altı denilen alana ulaştığında orada ramp işçileri tarafından teslim alınır ve uçağa gönderilir. Yine uçak altında ramp işçileri tarafından karşılanır ve uçağa yüklenir. Bu arada uçağınızın temizliği vb hizmet ihtiyaçları yine ramp işçileri tarafından karşılanır. Siz uçağa bineceğiniz arındırılmış bölgeye geçerken, uçuş operasyon görevlisi uçağınızın yük ve yolcu dağılım hesaplamalarını yapmıştır. Arındırılmış salondan uçağa binerken uçuş kartınızın kontrolünü yine yolcu hizmetleri memurları yapar ve sizin doğru uçağa bindiğinizden emin olurlar. Bagajlarınızın bantlarda ya da terminalde herhangi bir aksaklık karşısında doğru zamanda doğru yerde olmadığı durumlarda kayıp bagaj memurları bunları size ulaştırmak için çalışmaktadır. Kısaca bunlar gibi daha birçok faaliyeti de kapsayan, havalimanındaki tüm işlemleriniz havayolunun anlaşmalı olduğu yer hizmetleri görevlileri tarafından karşılanır. Seyahatlerinizde sorun yaşamamanız için üstün bir özveri ve çaba gösterirler.

Gösterdikleri özverinin takdire şayan olmasının nedeni elbette sadece görevlerini titizlikle yerine getirmeleriyle sınırlı değildir. Asıl nedene bakmak için bir örnekle birkaç sayısal veriyi gözden geçirmek gerekir.

Türkiye’nin en yoğun havalimanlarından olan Antalya havalimanı, turizm bölgesinde olması sebebiyle turizm sezonunda son derece yoğun uçuş ve yolcu trafiğinin görüldüğü havalimanlarımızdan biridir. Bu yoğunluk artışı iç hatlardan ziyade dış hat uçuşlarından kaynaklandığından sadece dış hat verilerine bakmak yeterlidir. DHMİ verilerine göre 2024 yılı için Ocak ayında günlük ortalama 142 uçuş gerçekleşirken Haziran ayında bu sayı günlük ortalama 850’ye yaklaşmıştır. Bu da aynı oranda artan her hizmet alanından çalışan ihtiyacı demektir. Sezonluk yer hizmetleri personeli ihtiyacı da bu dönemde ortaya çıkar.

Turizm bölgelerinin sezonluk çalışan ihtiyacı olması son derece anlaşılırdır. Antalya için örneğin bir turist rehberi çalışarak verimli bir 6 ay geçirir ve kazancıyla çalışmadığı aylarda da geçimini sağlayacak bir gelir elde eder.

Yer hizmetleri personeli sezonda uzun vardiyalarda yoğun çalışmayı göze alarak işe başvurmalıdır. Ancak göze alması gereken bir başka konu örneğin bir turist rehberi gibi sadece sezonda çalışarak yıllık yetecek bir gelir elde etme olasılığının düşük olduğudur. 24 saat faaliyette olan bir havalimanında bazen 11,5 saate varan ve hafta içerisinde gündüz, akşam ve gece olmak üzere sürekli değişebilen vardiyaların her birinde çalışan yer hizmetleri personeli sezon boyunca mesai saatleri harici dinlenmek dışında bir aktiviteye zaman bulmakta zorlanmaktadır. Bu tür çalışma koşulları sektörde personel devir hızının da yükselmesine neden olabilmektedir.

Havalimanları, turizm gelirleri açısından ülkemize açılan kapılardır ve bu gelir kapısı aynı zamanda ilk izlenimin de verildiği vitrinlerdir. Yetkili kurumların tanıtım faaliyetlerine yatırımı kadar bu tanıtımlar neticesinde ülkemize gelen turiste hizmet veren personelin memnuniyetini sağlayacak iyileştirmeleri de gözetmesi gerekmektedir.

Yukarıda iç müşteri yani çalışan memnuniyetinden ve bunun yolculara olumlu yansımasından bahsetmiştik. Yolcuların havalimanına geldiğinde de oradan ayrılırken de bir sorun yaşadıklarında ya da sorun yaşamamaları için önlem alınmasında muhatapları genellikle yer hizmetleri görevlileridir ve bu iş kolu katlanılabilir çalışma koşulları ile gelir ve özlük hakları bakımından tatminkâr olduğu takdirde özellikle havacılık sektörüne adım atacak gençlerimiz için bir giriş kapısıdır.

TÜİK verilerine göre Türkiye’den yurt dışına göç edenlerin sayısı 2022 yılında yaklaşık 467 bin kişi iken 2023 yılı için bu sayı 714 bini geçmiş durumda. Bunun yaklaşık 290 bini Türk vatandaşları kalanı ise Türkiye’de ikamet eden yabancı uyruklular. Kitlesel olarak en fazla göç oranına sahip grup 25-29 yaş aralığı.

Ülkemiz, elde edilen gelirin paylaşılması ve tabana yayılması halinde genç nüfusun tutunabileceği iş imkanlarına sahiptir. Yer hizmetleri sektörü buna sadece bir örnek. Bu örnek üzerinden özellikle sezonluk işgücünün yıl boyunca geçimini sağlayabileceği şartların sağlanması, dışarıya işgücü göçünün önünde umut verici bir gelişme olacaktır.