İSTİÂZE-11.1a
İblisten bulaşan hastalıklar: Kibr hastalığı!
Kibr en büyük küçüklüktür!
Kibr iblisî bir hastalıktır!
İblisî bir haldir!
İblisî bir paranoyadır!
Yüce Rabbimiz iblisin istikbarını/kibrini/büyüklenmesini Kuran-ı Mübinde şöyle açıklar:
Ve iz kulnâ lil melâiketiscudû li âdeme fe secedû illâ iblîs, ebâ vestekbera ve kâne minel kâfirîn.
Hani biz meleklere (ve cinlere): Âdem e secde edin, demiştik. İblis hariç hepsi secde ettiler. O yüz çevirdi ve (istikbar etti) büyüklük tasladı, böylece kâfirlerden oldu. 1
Kökü Ke Bu Ra fiiline dayanan İstikbar ; İstifâl babından türetilmiş bir fiil olup büyüklenmek istemek manasına gelir. İstikbar; sahip olunmayan bir şeyle veya özellikle övünüp kendini ona sahip gibi göstermektir. 2 Yine istikbar ile ilgili olarak şunlar söylenir: İstikbar; kendisine verilen emre karşı tekebbür etmek, büyüklenmek, büyüklük taslamak anlamında kullanılır. 3
Bu yazı dizisinde kibri, iki başlık halinde ele alıp inceleyeceğiz:
1. Kulun Rabbine karşı kibri (büyüklenmesi)
2. Kulun kullara karşı kibri (büyüklenmesi)
Kulun Rabbine karşı kibri ile ilgili olarak aşağıdaki ayeti kerime hayli dikkat çekicidir. Bu ayeti kerimede Yüce Rabbimiz Kendisine kulluk etmekten uzak duranların halini Kendisine karşı istikbar/büyüklenme olarak tavsif etmiştir:
Ve kâle rabbukumudûnî estecib lekum, innellezîne yestekbirûne an ibâdetî se yedhulûne cehenneme dâhırîn
Rabbiniz dedi ki: «Bana dua edin, size icabet edeyim. Doğrusu bana ibadet etmekten büyüklenen (müstekbir)ler; cehenneme boyun bükmüş kimseler olarak gireceklerdir. 4 Kul şayet Rabbinin iradesine boyun eğmiyor, Onun kendisini yaratış gayesine uygun hareket etmiyor ve Allahtan bağımsız bir hayat sürmek istiyorsa bu Allaha karşı büyüklenmesinin en bariz bir göstergesidir.
Allahın kendilerine emirler vermesine sınırlar belirlemesine karşı çıkanlar Allaha karşı büyüklenmiş olurlar!
Allaha karşı kibr; kulun ilahi yasada kendisine tanınan statüyü beğenmemesidir. Önünü ve sonunu düşünmeden içerisinde bulunduğu vaziyetin sonsuza değin devam edeceğini sanmasıdır. Sahib olduğu her şeyin ve bizzat kendi bedeninin dahi; sâhibi olmadığının farkına varamamasıdır. Kulun hakkı olmayan bir şeyi gasbetmeye çalışarak alçalması halidir. Hakka teslim olmasının önünde en büyük engeldir. Allah katından kovulmaya sebeptir. Çünkü büyüklük,ululuk/el mutekebbir 5 olmak sadece Yüce Rabbe mahsustur.
Kibr; ins ve cin soyunun aşağılık komplekslerini tatmin etmede kullandıkları bir sığınaktır. Ancak bu sığınak bir bumerang gibidir. Onunla yükseliyoruz zannederken alçalırlar. Kalkıyoruz zannederken düşerler. Dik duruyoruz zannederken eğilirler.
Haris El-Muhasibi (D. Miladi 781): "Kibr en büyük felakettir. Musibetlerin çoğu ondan çıkar. Kibrle Allahın ceza ve öfkesi celbedilir. Zira, kibr sadece Allahın hakkıdır; Ondan başkasına layık ve uygun değildir. Zira Ondan başkası bir sahibi olan köleden başkası değildir Bu sebeple, Allah katında en büyük günah kibirdir. Mevl â dan başkasına yakışmayan şeyi kul yapınca Mevl â nın gazabı büyük olur der. 6
" Kibr " kelimesinin üçlü kök harfleri " kaf, be,ra " harfleri olup bu kökten türeyen fiil, isim ve sıfatlar Kuranda 18 farklı formda 161 defa geçer. 7 Aşağıdaki ayeti kerimede bu kökten türeyen Kibriya: Büyüklük kelimesi ile göklerde ve yerde büyüklüğün Allaha ait olduğu bildirilir:
Ve lehul kibriy â u fisSemav â ti vel ard Göklerde ve yerde büyüklük Onun (Allahın)dır 8
İnşaAllah bir sonraki yazımızda ve bu konuyla ilgili devam edecek olan diğer yazılarımızda kulun Rabbine karşı kibrini daha detaylı bir şekilde açıklamaya çalışacağız
1 Bakara suresi/34
2 Ragıp el İsfehani Müfredat fi ğaribil Kuran Kibr md.
3 Mukatil bin Süleyman elEşbah venNezair İstikbar md.
4 Mümin suresi/40
5 Haşr suresi/23
6 Haris el Muhasibi Erriâye fi Hukukillah S 461 İnsan yayınları
8 Casiye suresi/37
