İlçemize bağlı Yukarıhüyük köyünde demir- nikel- kobalt maden ocağı ile nikel-kobalt zenginleştirme tesisi kurulması planlanıyor. Malazgirt madencilik tarafından ruhsatı alınan sahada, kurulması planlanan tesis, çevresel etki değerlendirme yönetmeliği EK:1 kapsamına girdiği için "ÇED başvuru dosyası" adı altında hazırlanan dosya hakkında yöre halkına bilgi sunuldu.
Sivas çevre il müdürlüğü yöneticilerinden Semanur Konuç un yönettiği toplantıya bakanlık temsilcileri, sağlık il müdürlüğü, il özel idare temsilcileri, ÇED raporunu hazırlayan firma ve proje sahibi olan Malazgirt madencilik temsilcileri ve köy halkı katıldı.
Duyurusu sağlıklı yapılamadığı için katılımın zayıf olduğu gözlenen programın önemli bir bölümü usül tartışmasıyla geçti. Köy halkı başta olmak üzere katılımcıların haklı itirazı, dostlar pazarda görsün kabilinden toplantının aceleye getirilmek istendiği, gerçek manada katılım için gerekli çaba ve girişimin gösterilmediği noktasında odaklandı. Diğer yandan ÇED raporunu sunan kişinin konuya yeterince hakim olmadığı gözlenirken sorulan sorular karşısında tatmin edici cevapların verilemediği görüldü. İl çevre müdürlüğü adına katılan ve toplantıyı yöneten Semanur Konuçun deneyimi sonucu program tamamlanabildi.
Kangal özel idare müdürü İbrahim Çıtak, toplantının yapılış şekli ve mekanı konusunda görüşlşerini dile getirerek; en azından bir lap top ve prejeksiyon aleti getirerek daha rahat ve anlaşılır bir sunum yapılabileceğini hatırlattı. Kendilerine haber verilmesi durumunda bunun çok kolay bir şekilde temin edileceğinide söyleyen Çıtak, çalışma yapılacak olan alanın görünür bir haritasının olmayışını da eleştirdi.
Köy halkından Kaya Taştan, kurulması planlanan tesisin çevre ve insan sağlığı noktasında olumsuz etkileri olacağını belirterek, sunum yapan firmanın sağlıklı ve inandırıcı bilgiler vermediğini ifade etti. Aşağıhüyük Köyü muhtarı Erkan Boyraz, kendi köylerinde de kazı yapılmasına rağmen Aşağıhühükün arkaplanda tutulmak istendiğini kaydederek firmanın bu yaklaşımını eleştirdi.
Tesisin kurulması planlanan Yukarıhüyük köy muhtarı Hazım Akyıl, konu hakkında kendilerine yeterli bilgi sunulmadığını, nasıl bir çalışma yapılacağı konusunda hiç bir bilgilerinin olmadığını belirterek; çalışmalar esnasında herhangi bir dinamit kullanımında köyde bulunan evlerin hepsinin yıkılma riski taşıdığını söyledi. Yarhisar muhtarı Cebrail Sarıbatur, ilgili kurumlar bizlerden daha iyi bilir. Onlar her şeyi en güzel şekilde düşünmüştür diyerek bir nevi ben bilmem merkez bilir sözünü hatırlatan bir yorum yapması dikkat çekti. Sarıbatur, ayrıca şirketin su sıkıntısı çekmesi durumunda köy ırmağını tahsis edebileceklerini de sözlerini ekledi.
Programın ilerleyen bölümlerinde toplantıya iştirak eden şirket sahibi Prof. Dr. Abdullah Çoban, köye ve köy halkına en ufak bir zarar verilmeyeceğini; sağlık açısından hiç bir sıkıntı çıkmayacağını beliterek;değil insana köyde bulunan bir sivrisineğe bile zarar verilmeyeceğini ifade etti. Zararlı hiç bir kimyasal maddenin kullanılmayacağını da sözlerine ekleyen Prof. Çoban, tesisin çalışma sistemini çeşitli örneklerle katılımcılara izah etmeye çalıştı.Yeraltı zenginliklerini ülke ekonomisine kazandırmak için yıllardır çeşitli çalışmalar içinde olduğunu söyleyen Çoban, illa Amerikan-İngiliz gibi yabancı firmalarınmı gelip bu işleri yapması gerekiyor. Ben para kazanma peşinde değilim, önemli olan bu işleri ülkemiz insanının da yapabileceğini gösterme adına yıllardır mücadele veriyorum. Burdan şununda sözünü vermek isterim ki burdaki kazanımın %20ni tekrar buraya harcayacağım. Bu işletme burada istenmiyorsa ben çalışmalarımı anında keser giderim diyerek sitem dolu bir konuşma yaptı.
ÇED RAPORUNDAN ÇEŞİTLİ PASAJLAR
-Proje konusu faaliyet; Sivas İli, Kangal İlçesi, J37c3 paftada, Malazgirt Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından, AR: 20065522 ruhsat numaralı ve 3107006 erişim numaralı 2.000 hektarlık sahada yer alan 487,87 hektarlık işletme alanında gerçekleştirilecektir.
-Gerçekleştirilecek faaliyet, Demir ve Nikel-Kobalt maden ocaklarından 20.000 ton/yıl demir ve 60.000 ton/yıl nikel cevherinin açık işletme yöntemi ile çıkarılması, çıkarılacak demir cevherinin stok alanında tavuklama yötemi ile yantaşlarından ayrılarak
hiçbir işleme tabi tutulmadan, çıkarılacak nikel cevherinin ise tüvenan olarak Zenginleştirme Tesisi nde kırma, eleme, öğütme ve flotasyon işlemine tabi tutulması suretiyle tenörünün yükseltilerek piyasaya arz edilmesidir.
-Faaliyet kapsamında 487,87 hektarlık işletme alanında yer alan 42,82 hektarlık Demir Madeni Ocağı, biri 122,24 hektarlık, diğeri ise 48,72 hektarlık olmak üzere iki adet Nikel-Kobalt Maden Ocağı nın işletilmesi planlanmaktadır. Bunun yanı sıra ruhsatlı alanda yine faaliyet kapsamında kullanılacak 12.000 m2 lik Zenginleştirme Tesisi, 10.000 m2 lik Pasa Döküm Alanı, 10.000 m2 lik Cevher Stok Alanı, 10.000 m2 lik Atık Barajı ve 1.000
m2 lik Şantiye Alanı tesis ve tertip edilecektir. -Çalışma sahasına en yakın yerleşim yeri 200 metre uzaklıktaki Yukarıhüyük Köyü dür.
-İşletmede, yılda 300 gün, ayda 25 gün ve günde 1 vardiya çalışılacak olup, maden ocaklarında 10, Zenginleştirme Tesisi nde 30 personel olmak üzere faaliyet kapsamında toplam 40 kişi görevlendirilecektir.
-Proje kapsamında tüketilecek su, birisi çalışanların ihtiyaç duyacağı içme ve kullanma suyu, diğeri ise tozumanın önlenmesi ve Zenginleştirme Tesisi nde uygulanacak flotasyon işlemi sırasında kullanılacak olan proses suyudur.
*Çalışanların sosyal ihtiyaçlarının karşılanması için tüketime verilecek su miktarı; 6 ton/gün
*Bitkisel toprak, dekapaj malzemesi ile demir ve nikel-kobalt cevherlerinin çıkarılması sırasında çalışma alanında ve bu malzemelerin nakliyesi sırasında ocak içi nakliye yollarında tozumanın önlenmesi amacıyla kullanılacak su miktarı; 24 ton/gün
*Tüvenan Nikel cevherine Zenginleştirme Tesisi nde kırma, eleme ve öğütme işlemlerinin uygulanması sırasında toz giderme sisteminde her bir ton cevher için kullanılacak su miktarı; 1,5 litre/ton *Zenginleştirme Tesisi nde öğütülmüş malzemeden palp elde edilmesi ve bu malzemenin yapısındaki yabancı ve değersiz maddelerden arındırılarak temizlenmesi için kullanılacak su miktarı ise; 600 ton/gün olacaktır.
-İşletme tam kapasite ile faaliyete geçmesi halinde;
*Meydana gelecek 6 ton/gün miktarındaki evsel nitelikli sosyal tesis sıvı atıkları sızdırmaz fosseptikte toplanacak ve vidanjörle alınarak Belediye kanalizasyon sistemine deşarj edilecektir.
*Çalışma alanı ve Zenginleştirme Tesisi nde tozumanın önlenmesi için kullanılacak olan spreyleme sularından atıksu oluşmayacaktır. Bununla birlikte Zenginleştirme Tesisi nde konsantre cevher üretimi aşamasında kullanılacak olan proses suyu yapısındaki
pasadan ayrıştırılmak üzere atık tikinerine ve buradan da atık barajına iletilecektir. Bu birimlerde yapısındaki katıdan ayrılmış proses suyu devri daim yaptırılarak tekrardan prosese verilecek, buharlaşma gibi etmenlerle azalması durumunda taze su takviyesi yapılacaktır.
*Bununla birlikte Demir Maden Ocağı ndan yılda yaklaşık 20.000 ton demir cevheri tertip edilecek olan Stok Alanı nda tavuklama yöntemi ile yantaşlarından ayrılacaktır. %50 verimle demir cevheri üretimi gerçekleştirilecek olup, yılda yaklaşık 10.000 tonu yantaş olarak Pasa Döküm Alanı nda depolanacaktır. Söz konusu yantaşlar her yıl sonunda belirlenecek çalışma alanında üretimin tamamlanmasını müteakip bozulan topoğrafyanın düzeltilmesi ve tesviyesi için kullanılacaktır. Tüvenan Nikel-Kobalt cevherinin flotasyon işlemine tabi tutulması neticesinde ise yılda yaklaşık 15.000 ton konsantre cevher, 45.000 ton pasa oluşacak olup, oluşacak katı atık (pasa) Pasa Döküm Alanı nda depolanacak ve malzeme alımı sırasında bozulacak alanın düzeltilmesi ve tesviyesinde dolgu malzemesi olarak kullanılacaktır.
*Uygulanacak prosese bağlı olarak yıllık çalışılacak toplam 1.700 m2 lik alanda bulunan 850 ton bitkisel toprak 10 gün içinde, 4.250 ton dekapaj malzemesi ise 20 gün içerisinde sıyrılarak Pasa Döküm Alanı nda ayrı olarak uygun şartlarda muhafaza edilecek ve bu alanda yapılacak üretimin tamamlanmasını müteakip arazinin ıslahı için kullanılacaktır.
-İşletmede, bitkisel toprak ve dekapaj malzemesinin sıyrılarak alınması, yıllık 2.000 m2 lik çalışma sahasında yapılacak Demir ve Nikel-Kobalt üretiminin yapılması, bu malzemelerin nakliyesi, stoklanması ile tüvenan Nikel cevherinin Zenginleştirme Tesisi nde kırma, eleme ve öğütme işleminden geçirilmesi aşamalarında toz meydana gelebilecektir. Bilindiği gibi toprak örtüsünün alınması sırasında üretim yapılamayacaktır. Daha önceki bölümlerde yapılan hesaplamalardan da görüleceği gibi bitkisel toprağın sıyrılması, yüklenmesi, boşaltılması ve taşınması sırasında; 1,658 kg./saat, dekapaj malzemesinin sıyrılması, yüklenmesi, boşaltılması ve taşınması sırasında; 5,21 kg./saat, demir sahasında demir alımı, yüklenmesi, boşaltılması ve taşınması sırasında; 1,28 kg./saat ve nikel alımı, yüklenmesi, boşaltılması, taşınması ve Zenginleştirme Tesisi nde kırma işlemine tabi tutulması sırasında;5,373 kg./saat olarak hesaplanmıştır.
-İşletme sırasında, çalışma sahasında kullanılacak araçlardan kaynaklı gürültü oluşumu söz konusu olacaktır. İlgili bölümlerde konuya ilişkin hesaplamalar yapılmış olup, işletmeden kaynaklanacak gürültü değerlerinin en yakın yerleşim yeri olan Yukarıhüyük
Köyü ne olumsuz bir etkisinin olmayacağı düşünülmekle birlikte ilgili mevzuat doğrultusunda gerekli önlemler alınarak bu etkilerin daha da aza indirgenmesi sağlanacaktır.
"ÇED Olumlu Kararı"nın alınmasından sonra diğer tüm kurum ve kuruluşlardan gerekli izin ve ruhsatlar alınacak ve mer i mevzuata uyulacaktır. ...
Zaman zaman sert diyalogların yaşandığı toplantı Prof. Çobanın yatıştırıcı ve samimi diyalogları neticesinde şimdilik tatlıya bağlanırken; yöre halkına ve ülke ekonomisine faydalı olabilecek bir tesise, gerekli şartlar yerine getirilmek kaydıyla hiç kimsenin karşı çıkmasının mümkün olmayacağı fikri hakim oldu.
