İlçe merkezinde ilk kez bu yıl denenen çerezlik kabak çekirdeği olumlu sonuçlar verdi. Mayıs ayının son haftasında ekimi yapılan çekirdek kabaklarının hasadı yapılmaya başladı.
Ekim aşamasında da haber yaptığımız çekirdeklik kabak yetiştiricilerinden Halıt Polat ve Mehmet Polat, 170 dönümlük bir alana ekmiş olduğu kabakları toplamaya başladıklarını ve dört ay gibi kısa bir sürede almış oldukları üründen son derece mennun olduklarını ifade etti. Daha öncede çeşitli alternatif ürünler denediğini belirten Polat, şunları söyledi.
Kangalda şu yetişmez bu yetişmez lafını çok şükür yetiştirdiğimiz ürünlerle çürüttük. Neyi yetişmiyormuş?.. Yetişmez diyenler gelsin görsün. Ben önceki yıllarda nohut ektim yetişti ve kar ettim. Mercimek ektim çok memnun kaldım. Bahçemde envai türlü meyve ağacı var hepsinden mahsül alıyorum. Şimdi çekirdeklik kabak ektim görüyorsunuz gayet güzel sonuç aldık. Gelecek yıl ise yemeklik kuru fasulye denemeyi düşünüyorum. Olmuyor diye bir şey yok... Ben şunu bilir şunu söylerim emek verip takip ettiğinde Allahın izniyle toprak hiç bir zaman nankörlük etmiyor... Ama bizim buralarda alışılmış bir kural var; Ekim döneminde buğdayı tarlaya saç bir yıl sonra git biç... Kaldıki bununda ne kadar bilinçli yapıldığı tartışılır. Bu işin tembelliğine kaçmaktır.
Niye Olmasın
Neden alternatif ürünlerle toprağımızı zenginleştirmeyelim. Elin memleketinde yılda üç-dört ürün alındığını biliyoruz. Biz ise her yıl arazimizin yarısını nadasa bırakıyoruz. Yaptığımız denemelerle bu anlayışı yıkacağımıza inanıyoruz. Bakın bu yıl benimle birlikte 4-5 çiftçimiz daha kabak ekti. Ben bu yıl 170 dönüm ektim gelecek yıl belki 500 dönüm ekeceğim. Ha tabi gönül arzu ederki bizim el yordamıyla kendi gayretlerimizle yaptığımız alternatif ürün denemelerini isminde tarım kelimesi geçen, ziraat kelimesi geçen kurumlar öncülük etsin... Ama nerdee sahada ,tarlada, tumpta olması gereken ziraat mühendisleri masabaşında sadece evrakçılık yapmakla meşguller.. Bu da işin bir başka acı yanı... Evet ben bizzat kaç kez aşındırdım bu kurumların merdivenlerini ama nafile hepsi gömülmüş evrakların içine oyalanıp duruyorlar. Bir kez tarlama bir ziraat mühendisi gelmiş değil. Oysa okuyor duyuyoruz başka memleketlerin tarım kuruluşları deneme ekimleri yapıyor, ekipman desteği sağlıyor, teşvik ediyor, yönlendiriyor... Hasılı kelam çiftçiye her türlü desteği sağlıyor....Bizim tarım ve ziraat kuruluşlarımızda binalarına kamera yerleştirme yarışındalar... O kameraların birinide çiftçinin tarlasına yerleştinde bakın bakalım Kangal çiftçisi ne yapıyor? Yada neyi doğru yapıyor neyi yanlış yaıyor... şeklinde konuştu.
Meraklısına Bilgi:
ÇEKİRDEK KABAĞI YETİŞTİRİCİLİĞİ
Ülkemiz kabakgil yetiştiriciliğinde önemli bir yeri olan yazlık ve kışlık kabaklar yemeklik olarak kullanımlarının yanında tohumları da çerez olarak kullanılmaktadır. Çekirdek kabak yetiştiriciliği, kabak tohumlarının sahip olduğu özelliklerden dolayı üreticiler için yemeklik kabak yetiştiriciliğine göre daha avantajlı yönlere sahiptir.
Ülkemizde yetiştirilen kabaklar, taze tüketiminin yanısıra konserve, hazır yemek sanayiinde kullanılmakta, tohumları da ülkemizde ve Akdeniz ülkeleri ile Ortadoğu ülkelerinde kuruyemiş olarak yaygın bir biçimde tüketilmektedir. Bunun yanında tohumlarının, ekmek ve pasta endüstrisinde kullanımı da gün geçtikçe artmaktadır.
Ülkemiz genelinde yetiştirilen kabaklar yazlık, kışlık ve süs kabakları olmak üzere üç grupta incelenmektedir. Yazlık kabaklar arasında yer alan, sakız kabağı veya zucchini tipindeki ince ve uzun kabakların yanısıra, Cucurbita pepo L. botanik sınıfı içinde yer alan bir başka yazlık kabak gurubunu da çerezlik veya çekirdek kabakları oluşturmaktadır. Çerezlik olarak tüketilen ürünler içerisinde büyük yeri olan kabak çekirdeği, çiftçiler için iyi gelir getiren önemli bir üründür.
Kuruyemiş olarak tüketiminin yanısıra, halk arasında barsak parazitlerini gidermede etkin bir besin olarak bilinen kabak çekirdeği yağ, protein, mineral maddeler ve aminoasitler yönünden zengindir. Zengin bir yağ kaynağı olması nedeniyle kabak çekirdeğinden elde edilen yağ, sadece gıda endüstrisinde değil, ilaç ve kozmetik endüstrisinde de önem taşımaktadır.
Çekirdek kabağı yetiştiriciliği, yazlık kabak yetiştiriciliğine benzerlik göstermekle birlikte, bazı farklılıklar da söz konusudur. Burada sunulan çalışmada çekirdek kabağı yetiştirmek isteyenlere yardımcı olabilecek bilgilere yer verilmiştir.
ÇEKİRDEK KABAĞI YETİŞTİRİCİLİĞİNİN ÜLKEMİZDEKİ DURUMU
Ülkemizde son yıllarda çekirdek kabağı yetiştiriciliğinin yayılmaya başladığı görülmektedir. Bunun nedenlerini aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.
1 ) Ekonomik Nedenler : Sakız kabağının taze tüketim amacıyla yetiştiriciliği özellikle iç bölgelerde ekonomik olmamaktadır. Çünkü; yemeklik kabak yetiştiriciliği yapmak isteyen üreticiler iklim faktörleri nedeniyle tohum ekimini Nisan sonu-Mayıs başında yapmakta, hasadın yapıldığı Haziran ayı ortalarında kabak fiyatları diğer bölgelerden gelen ürün nedeniyle düşmekte ve bunun sonucu olarak da, üreticinin gelir düzeyi azalmaktadır.
Buna göre İç Anadolu Bölgesi koşullarında çekirdek kabağı yetiştiriciliği sakız kabağı yetiştiriciliğine göre yaklaşık 10 kat daha karlı görünmektedir. Bunun yanında üretim masrafları da dikkate alındığında karlılığın daha da yüksek olması beklenmektedir.
2 ) Yetiştiricilik Avantajları :Yemeklik kabak yetiştiriciliğinde, yüksek verim için sulama zorunlu olmakta ve hasat sık yapılmaktadır. Oysa çekirdek kabağı yetiştiriciliği kıraç koşullarda dahi yapılabilmekte ve iç bölgelerde ekim nöbetine girme şansı bulunmaktadır. Su, gübre tüketimi ve ilaç tüketimi yemeklik kabak yetiştiriciliğine nazaran daha az olmaktadır. Ayrıca ekimin, gübre atımının, çapanın ve çekirdek ayrımının makineyle yapılabilmesi işçilik giderlerini de oldukça düşürmektedir. Tüm bu avantajlar üretim maliyetini azalttığı için çekirdek kabağı karlı bir ürün konumuna geçmektedir.
3 ) Ürün Avantajları : Yemeklik kabak meyveleri depolamaya dayanıklı olmayıp, %90-95 oransal nemde 2-4 veya en fazla 10 gün depolanabilmektedir. Oysa kabak çekirdeği hasat sonrasında meyveden uzaklaştırıldığı için , nem almayan depolarda uzun süre ( 1-2 yıl) saklanabilme özelliğine sahiptir.
4 ) Pazar Avantajı: Çekirdek kabağı pazarlama konusunda kabakgiller familyası sebzeler içinde en sorunsuz olanıdır. Ürünün dayanıklı olması nedeniyle, üretici ürününü istediği zamanda ve istediği fiyata satabilme olanağına sahiptir. Malın kıt olması nedeniyle de, devamlı pazar bulma imkanı bulunmaktadır.
Yetiştirme Tekniği
Çekirdek kabağı ilk yetiştirilmeye başlandığı yıllarda sulu koşullarda yetiştirilmişse de daha sonraları, kıraç koşullarda da yetiştiriciliği denenmiş ve olumlu sonuçlar alınmıştır. Bu nedenle, bugün sulu koşullar yanında kıraç koşullarda da yetiştiriciliği yapılmakta ve üretici bu koşullarda bile yüksek gelir elde etme imkanı bulmaktadır.
Tarla hazırlığı: Çekirdek kabağı yetiştirilecek olan tarla, sonbaharda sürülmeli, ilkbaharda toprak analiz sonuçları dikkate alınarak 30 kg/da triple süper fosfat, 20 kg/da potasyum nitrat, 20 kg/da amonyum nitratlı gübre toprağa karıştırılmalıdır. Fosforlu ve potaslı gübreler ekimden önce, azotlu gübrelerin ise partiler halinde verilmesi önerilir. Daha sonra hem gübrenin toprağa karışmasını sağlamak hem de yabancı otları temizlemek amacıyla kazayağı çekilmelidir.
Tohum ekimi: Hava ve toprak koşullarına göre Nisan sonu-Mayıs başında yapılır. Ekimde mibzer kullanılabilir. Bunun yanında elle ekim yapan üreticiler de bulunmaktadır. Kullanılan çeşidin dikine büyüme göstermesi veya yayılıcı gelişme göstermesi dikkate alınarak tohumlar 60x60 cm, 70x70 cm veya 80x80 cm aralıklarla açılmış olan ocaklara ekilir. Mibzerli ekimde 600-700 g/da, elle ekimde 1-1.5 kg/da tohum kullanılır (1, 4).
Çapa ve seyreltme:
Bitkiler 3-4 yapraklı döneme geldiğinde kaymak tabakasını kırma, yabancı otları temizleme amacıyla çapa yapılır. Eğer elle ekim yapılmışsa, ilk çapayla birlikte her ocakta 1 sağlıklı bitki kalacak şekilde seyreltme yapılır. İlk çapadan 3-4 hafta sonra gerekirse 2. çapa yapılır. Daha sonra bitki toprak yüzeyini kapattığı için çapaya gerek duyulmaz.
Sulama: Çekirdek kabağı yetiştiriciliği geniş alanlarda yapıldığı için yağmurlama sulama bu bitki için uygun bir sulama yöntemidir. Hernekadar ülkemizde salma sulama kullanımı yaygınsa bu yöntem sağlıklı değildir. Yağışların yeterli olduğu durumda ekimden yaklaşık 40-45 gün sonra ilk kabak meyveleri göründüğünde 1.sulama yapılır. Sulamayla birlikte 10-15 kg/da amonyum nitrat gübresi verilir. İlk sulamadan 2-3 hafta sonra 2. sulama yapılır. Kabaklar tohum oluşturduktan sonra hasat edilecekleri için meyveler tohumluk meyve iriliğini aldıktan sonra sulamaya gereksinim duymazlar. Ancak sulama çekirdek kabağı yetiştiriciliğinde tohum verimi ve iriliğini etkileyen bir faktördür. Bu nedenle meyve tutumu ve irileşmesi sürecinde sulamaya gereksinme duyacağı unutulmamalıdır.
Hasat zamanı ve verim: Genellikle yayılarak gelişen tiplerde bitki başına 2-3 meyve, dikine büyüme gösteren tiplerde ise 4-5 meyve hasat edilebilir. Çekirdek kabaklarında meyve hasadı, tohumların irileşip olgunlaşması için tam olgunluk döneminde yapılmaktadır. Bitkinin yapraklarının ve gövde kısmının tamamen sararıp kahverengine dönüştüğü, meyve sapının kuruyarak bitki gövdesinden kolayca ayrılacak duruma geldiği tam olgunluk döneminde, yani yaklaşık ekimden 110-120 gün sonra hasada başlanır. Hasat meyveyi bitkiye bağlayan sapın kesilmesi veya kırılması şeklinde olur. Hasat edilen meyveler yağış söz konusu değilse tarlada 4-5 gün süreyle bekletilebilir. Daha sonra tohum ayırma yerlerine getirilir. Hasat edilen meyveler yağışlı havalarda ıslak toprak yüzeyinde bırakılmamalıdır. Hasat sonrası, tohumlar nispeten yüksek tohum nemine sahip olacaklarından yüksek hava nemi meyve içindeki tohumların neminin artmasına ve tohumların meyve içinde çimlenmesine neden olabilir.
Tohum ayırma ve kurutma: Hasat edilen meyvelerden tohumlar yörelere özgü çekirdek çıkartma makineleri kullanılarak veya elle ayrılır. Ayrılan tohumlar, beton çekirdek kurutma yerlerine getirilir ve açık havada doğrudan güneş görmeyen beton kurutma yerlerinde 10-15 gün bekletilerek kurutulur. Kurutulan çekirdekler, çuvallara konularak nemsiz ambarlarda saklanır (3, 4).
Pazarlama: Tohumlar çuvallara doldurulduktan sonra kabak çekirdeği pazarlayan toptancılara satılarak pazarlanır.
