Türk savunma ve havacılık sanayisi, dışa bağımlılığı en aza indirme hedefinde tarihi bir dönüm noktasına daha ulaştı. TUSAŞ Motor Sanayii (TEI), yerli ve milli imkânlarla geliştirdiği güç gruplarını hava platformlarıyla buluşturmak üzere hazırlıklarını tamamladı. Şirket, GÖKBEY Genel Maksat Helikopteri'nin seri üretim aşamasındaki motorları ile insansız savaş uçağı KIZILELMA için tasarlanan prototip jet motorlarını platform üreticilerine teslim etme aşamasına getirdi.
Havacılıkta Kritik Eşik: GÖKBEY Seri Üretim Motorları Testte
Havacılık araçlarının en zorlu ve mühendislik açısından en hassas bölümünün güç sistemleri olduğuna dikkat çeken TEI Genel Müdürü Mahmut Faruk Akşit, yanma odasındaki enerjiyi kontrol edebilme kabiliyetinin teknolojik bağımsızlığın temelini oluşturduğunu vurguladı. Akşit, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
"En zor kısım alevin olduğu yer. Ateşin yandığı yeri kontrol etmek. Ateşi kontrol etmek, insanlığın başından beri öyle. Enerjiyi kontrol etmek. Bunu da motorun içinde yapıyoruz ve şu ana kadar Allah'a şükür çok kısa sürede TEI olarak, Türkiye olarak ciddi mesafe kaydettik."
GÖKBEY helikopterine güç veren yerli turboşaft motor TEI-TS1400'ün uçuş olgunluğu seviyesine ulaştığını belirten Akşit, envantere giriş öncesindeki nihai aşamayı şu sözlerle aktardı:
"Artık uçuş olgunluğunda olduğunu kesinlikle söyleyebiliriz. GÖKBEY'in milli motorla buluşup seri olarak müşteriyle, envanterle buluşması için beklediğimiz tip sertifikası, son sertifika aşamasının tamamlanması. Bu da bürokratik bir süreç malumunuz. Vakit alıyor ve denetleyici kurumun huzurunda bayağı bir test yapıp göstermemiz gerekiyor. Bunun için şu anda 8 değişik motoru paralel teste sokuyoruz. Planlarımız bu şekilde."
KIZILELMA Gücüne Kavuşuyor: TEI-TF6000 Teslimata Hazırlanıyor
Jet motorları alanındaki Ar-Ge çalışmalarında da ivme yükseliyor. Türkiye’nin ilk milli turbofan motoru olan TEI-TF6000 projesinde geniş kapsamlı yer testleri başarıyla geride bırakıldı. Mühendislik heyetinin motorun uçuşa hazır olduğu sonucuna vardığını belirten Akşit, KIZILELMA entegrasyonu takvimini paylaştı:
"Bir aksilik olmazsa yıl sonu veya önümüzdeki yılın başı gibi TEI-TF6000 motorumuzu ilk BAYKAR ekibine teslim etmeyi planlıyoruz."
Akşit ayrıca, TEI-TF6000’in ardından gelen daha yüksek itki kapasiteli TEI-TF10000 motorunun da gelecek yıl sona ermeden ilk ateşleme testinin yapılmasının hedeflendiğini duyurdu. Son 10 yıllık periyotta mühendislik kadrosunu 80-90 kişilik çekirdek bir gruptan 1300'e ulaştıran TEI bünyesinde, motor projelerinde çalışan toplam teknik personel sayısı 2 bine yaklaştı.
Stratejik Yapılanma: Kritik Motor Projeleri İçin TEITECH Kuruldu
Savunma sanayisindeki stratejik projelerin güvenliğini ve kurumsal odağını pekiştirmek amacıyla yapısal bir dönüşüm hayata geçirildi. Devlet mülkiyetindeki stratejik projelerin ayrıştırıldığını ifade eden Akşit, yeni organizasyon modelini şöyle açıkladı:
"Ekibin bir kısmını TEITECH olarak bölerek askeri ve bazı stratejik motorların yüzde 100'ü devletimize ait bir şekilde yürütülmesine karar verildi ve bu şekilde TEI ve TEITECH olarak ikiye bölündük."
Yeni kurulan TEITECH yapılanması; Milli Muharip Uçak KAAN'ın motor geliştirme faaliyetlerini ve yeni nesil ağır sınıf taarruz/genel maksat helikopterlerinin güç grubu projelerini doğrudan üstlenecek.
İhracat Atılımı ve İHA Motorlarında 20 Bin Saatlik Saha Başarısı
Milli havacılık motorları yalnızca yurt içinde değil, uluslararası pazarda da talep görmeye devam ediyor. Geçmiş dönemde ileri teknolojiye sahip gelişmiş bir ülkeye motor ihracatı gerçekleştiren TEI, müşterinin gizlilik talebi doğrultusunda ülke ismini paylaşmazken, bu sevkiyatların sürdüğünü ve son aylarda yeni bir ülkeyle daha resmi görüşmelere başlandığını bildirdi. Yurt dışı satış süreçleri, adet ve yöntem bakımından tamamen devlet onayına tabi olarak yürütülüyor.
Operasyonel sahada ise yerli İHA motorları gücünü kanıtlamış durumda. Bayraktar TB3, AKSUNGUR ve ANKA gibi kritik insansız hava araçlarında aktif görev yapan yerli dizel motor ailesi, toplamda 20 bin uçuş saatini başarıyla geride bıraktı. Üretim bandındaki ivmeye değinen Akşit, sözlerini şu şekilde tamamladı:
"Bu yıl 100 motoru geçtik. Belki kısa sürede 200'lü rakamları göreceğiz."
