Hava sıcaklıklarının düşüşe geçmesi ve ısınma ihtiyacının baş göstermesiyle birlikte hanelerde kombiler yeniden yakılmaya başlandı. Ancak bu kış, tüketim alışkanlıklarını doğrudan etkileyecek yeni bir maliyet yapısı devreye giriyor. BOTAŞ koordinasyonunda hayata geçirilen düzenleme doğrultusunda, doğalgaz faturalarında kademeli tarife modeli fiilen uygulanıyor. Şehirlerin iklim şartlarına ve aylık ortalama tüketim verilerine göre tanımlanan tavan sınırları geride bırakan abonelerin faturalarında ciddi artışlar öngörülüyor.
Kademeli Tarife Düzenlemesinden Kaç Milyon Hane Etkilenecek?
Ülke genelindeki toplam 21,8 milyon doğalgaz abonesinin tüketim desenleri masaya yatırıldığında, düzenlemenin doğrudan hedef kitlesi netleşiyor. Yapılan resmi analizler, abonelerin yaklaşık yüzde 12’lik dilimine karşılık gelen 2,8 milyon konutun belirlenen üst kotayı aşacağını gösteriyor. Buna karşılık geriye kalan 19 milyon hane, devlet sübvansiyonunun sürdüğü düşük fiyatlı Kademe-1 kategorisinde kalarak faturalarını korumaya devam edecek.
Sistemin maliyet bacağını iki farklı baz fiyat şekillendiriyor:
- Kademe-1 (Destekli Tarife): Metreküp başına 10,62 TL olarak işlem görüyor.
- Kademe-2 (Maliyete Dayalı Tarife): Metreküp başına 18 TL üzerinden faturalandırılıyor.
- Özel Sosyal Tarife: Şehit yakınları ile gaziler için kademesiz olarak metreküp başına 5,31 TL tutarında sabitlenmiş durumda.
Tüketicilerin nihai faturasına yansıyacak nihai rakam ise bu çıplak metreküp bedellerinin üzerine Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), Katma Değer Vergisi (KDV) ve dağıtım şirketlerine ait sistem kullanım bedellerinin eklenmesiyle kesinleşiyor. Bu vergi ve işletim parametreleri nedeniyle iller arasında nihai ödeme tutarlarında bölgesel farklılıklar meydana gelebiliyor.
Tüketim Sınırı Aşılırsa Fatura Hesaplaması Nasıl Yapılacak?
Yeni metodolojinin en kritik teknik detayı, limit aşımının fatura geneline nasıl yansıtılacağı noktasında ortaya çıkıyor. Birçok tüketicinin düşündüğünün aksine, yalnızca sınırın üzerinde kalan harcama miktarı değil, ilgili ayın tüm sarfiyatı doğrudan yüksek kademeden ücretlendiriliyor.
Yetkililerin hesaplama yöntemine ilişkin paylaştığı teknik çerçeve şu ilkeyi temel alıyor:
"İlgili fatura döneminde geçerli olan günlük ortalama sarfiyat eşiği aşıldığı takdirde, abonenin o aya ait harcadığı metreküpün tamamı Kademe-1 yerine istisnasız Kademe-2 birim fiyatı üzerinden sisteme yansıtılacaktır."
İl İl Ekim Ayı Doğalgaz Tüketim Sınırları ve Kış Kotaları
BOTAŞ’ın belirlediği kademe baremleri sabit bir rakamdan oluşmuyor; her kentin geçmiş yıllara dayanan sıcaklık ortalamaları ve meteorolojik gereksinimleri dikkate alınarak aylık bazda güncelleniyor. Soğuk kış periyoduna girildikçe hak tanınan tüketim sınırları da kademeli olarak yükseltiliyor.
Ekim ayı verilerine göre bazı kilit şehirlerdeki Kademe-1 üst eşikleri şu şekilde listelendi:
- İstanbul: 43,73 metreküp (Kasım: 101,71 metreküp / Aralık: 198,12 metreküp)
- Ankara: 76,86 metreküp (Kasım: 161,63 metreküp / Aralık: 284,25 metreküp)
- İzmir: 25,11 metreküp
- Antalya: 16,94 metreküp
- Diyarbakır: 31,69 metreküp
- Kütahya: 70,93 metreküp
- Erzurum: 62,83 metreküp
- Hakkari: 45,19 metreküp
- Kars: 53,39 metreküp
- Rize: 34,18 metreküp
Merkezi Sistemli Binalar ve İstisna Kapsamındaki Gruplar
Bireysel kombi kullanımının bulunmadığı ve merkezi ısıtma sistemine sahip olan çok katlı binalarda mağduriyet oluşmaması adına farklı bir formül işletiliyor. Bu yapılarda ölçülen toplam kazan sarfiyatı, binadaki bağımsız hane adedine bölünüyor ve daire başı ortalama tüketim payı hesaplanıyor. İki ayı kapsayan okuma periyotlarında ise her aya karşılık gelen günlük limitler kendi içinde ayrı ayrı değerlendiriliyor.
Sosyal devlet mekanizması kapsamında bazı yapılar ve meslek kolları yüksek tarife baskısından muaf tutuldu:
- İbadethaneler ve cemevleri
- Şehit aileleri ve muharip gaziler
- Temel gıda üretimi gerçekleştiren ekmek fırınları
Tüketicilerin sürpriz faturalarla karşılaşmaması adına, fatura kesim dönemindeki gün sayılarını ve bulundukları vilayetin aylık metreküp limitlerini düzenli takip etmeleri büyük önem taşıyor.
