Çağın hastalığı olarak adlandırılan ve tüm dünyayı etkileyen bir salgın haline dönüşen obezite, yetişkinlerin yanı sıra çocukları da ciddi şekilde tehdit ediyor. Resmi verilere göre ülkemizdeki her 5 çocuktan biri fazla kilolu ya da obez durumuna düşerken, konuya ilişkin İzmir'den örnek bir adım atıldı. İzmir Ekonomi Üniversitesi (İEÜ) Beslenme ve Diyetetik Bölümü’nden Doç. Dr. Neşe Kaya’nın yürütücülüğünde, mikroplastiğin obeziteye etkisini araştırmak üzere kapsamlı bir proje geliştirildi.
Ufuk Avrupa (Horizon Europe) ERA4Health kapsamında toplam 1,3 milyon euro destek almaya hak kazanan proje; Almanya, İspanya, Hollanda ve Yunanistan’daki üniversitelerle eş zamanlı olarak yürütülecek. Yaklaşık 300 çocuk üzerinde araştırmalar yapılacağını belirten Doç. Dr. Kaya, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Mikroplastiğe soluduğumuz havadan, yiyeceklerden, içeceklerden, ev ortamından bile maruz kalabiliyoruz. Mikroplastiğin obeziteyle ilişkisini inceleyerek çocuklarda obezitenin önlenmesine yönelik yeni yaklaşımların geliştirilmesine katkı sağlayabiliriz.”
3 yıl sürecek ve ortak veri seti hazırlanacak
‘Mikroplastikler ve Çocukluk Çağı Obezitesi: Gerçek Maruziyet ile Metabolik Mekanizmalar Arasındaki Bağlantı (MP-OBESITY)’ adlı proje 3 yılda tamamlanacak. Yürütücülüğünü İEÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü’nden Doç. Dr. Neşe Kaya’nın üstlendiği projeye Türkiye’den Erciyes Üniversitesi ile Avrupa'daki ortak kurumlar katılacak. Uzman Diyetisyen Aslıhan Beşparmak’ın da araştırmacı olarak yer alacağı proje kapsamında, obez olan ve olmayan çocukların kan ve dışkı örnekleri alınarak mikroplastik miktarları ölçülecek.
Proje sonunda farklı ülkelerdeki araştırma merkezlerinden elde edilen bulgular birleştirilerek ortak bir veri seti hazırlanacak. Elde edilecek sonuçların, ailelerin güvenilir bilgilerle bilinçlendirilmesine ve çocuk sağlığını koruyacak yaklaşımların geliştirilmesine yol göstermesi amaçlanıyor.
Yaşam boyu risk oluşturuyor
Obezitenin birçok hastalığa yol açan tehlikeli bir durum olduğuna dikkat çeken Doç. Dr. Neşe Kaya, konunun önemini şu sözlerle anlattı:
“Çocukluk çağı obezitesi, yalnızca vücut ağırlığındaki artışla sınırlı olmayan, bireyin yaşam boyu sağlığını etkileyebilen ciddi bir halk sağlığı sorunu. Obezite; tip 2 diyabet, kalp ve damar hastalıkları, hipertansiyon, karaciğer yağlanması ve çeşitli metabolik bozukluklar için önemli bir risk faktörü. Üstelik çocukluk döneminde başlayan obezitenin yetişkinlikte de devam etme olasılığı çok yüksek. Günümüzde obezitenin gelişiminde genetik yatkınlık ve yaşam tarzının yanı sıra çevresel etkenlerin de önemli olabileceğini biliyoruz. Ancak günlük yaşamımızın neredeyse her alanına yayılan mikroplastiklerin çocukların metabolik sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin yanıtlanması gereken pek çok bilimsel soru bulunuyor. Proje, maruziyetin saptanmasıyla sınırlı kalmayıp mikroplastiklerin kısa ve uzun süreli metabolik etkilerini de inceleyecek. Böylece mikroplastiklerin obezite gelişimi ve metabolik sağlık üzerindeki olası rolü değerlendirilecek.”
Doç. Dr. Kaya, projenin koruyucu sağlığa katkı sağlayacağını belirterek sözlerini şöyle tamamladı:
“Amacımız yalnızca bilimsel literatüre veri kazandırmak değil, elde edeceğimiz bulguların gelecekte koruyucu sağlık politikalarına da katkı sağlaması. Çocukluk çağı obezitesinin nedenlerini ne kadar iyi anlayabilirsek, önlenmesine yönelik o kadar etkili ve kalıcı çözümler geliştirebiliriz. Farklı ülkelerden bilim insanlarıyla gerçekleştireceğimiz bu çalışma sayesinde, çocuk sağlığına ilişkin uluslararası ölçekte değer taşıyan sonuçlara ulaşmayı hedefliyoruz. Çocuklarımızın gelecekte karşılaşabilecekleri kronik hastalık risklerini azaltmaya katkı sağlamak, bizim için bu projenin en değerli yönünü oluşturuyor.”
