Eğitim-öğretim yılının başlamasıyla beraber öğrencilerin akademik temposu artarken, sınıftaki performansın doğrudan belirleyicisi olan görme yetisi de yoğun bir sınavdan geçiyor. Günlük rutinde veya oyun esnasında ebeveynlerin fark etmekte zorlandığı birçok optik kusur; ders tahtasını net seçememe, kitapları yüze çok yakın tutma, sürekli göz kısma ya da beklenmedik baş ağrılarıyla kendini gösterebiliyor.
Medicana Sağlık Grubu Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Ayhan Dursun, çocukların görme yetisindeki kayıpları bizzat ayırt edemeyebileceğine işaret ederek, okul sürecinin erken teşhis için en kritik evre olduğunu vurguladı.
Çocuklarda Görme Problemi Fark Edilmeden İlerliyor
Gelişim çağındaki bireylerin görme bozukluklarını anlamlandırma ve aktarma süreçlerinin yetişkinlerden oldukça farklı işlediğini belirten Doç. Dr. Ayhan Dursun, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Çocuklar dünyayı nasıl görüyorlarsa bunun normal olduğunu düşünebildikleri için görme sorunlarını yetişkinler gibi tarif edemeyebiliyor. Bu nedenle özellikle okul çağında öğretmenlerin ve ailelerin gözlemlediği küçük değişiklikler önemli ipuçları verebiliyor."
Uzman hekime göre, tek gözdeki görme kaybı ya da uzağı görememe sorunu, çocuk tarafından olağan bir durum zannedildiği için sözlü olarak ifade edilmiyor; bu durum da tablonun kronikleşmesine zemin hazırlıyor.
Dikkat Eksikliği Sanılan Tablo Göz Bozukluğu Çıkabilir
Ödev yapmaktan hızla sıkılma veya ders esnasında odaklanamama gibi durumların hemen öğrenme isteksizliği veya motivasyon eksikliği olarak yorumlanmaması gerektiğine dikkat çekildi. Sıralarda tahtayı veya defteri netlemeye çalışan bir çocuk, normalden katbekat fazla efor sarf ederek bilişsel ve fiziksel yorgunluk yaşıyor.
Doç. Dr. Ayhan Dursun, konuya dair yaptığı açıklamada şunları kaydetti:
"Çocuk, bir gözünün diğerine göre daha az gördüğünü veya uzağı yeterince net göremediğini çoğu zaman ifade etmeyebilir. Çünkü mevcut görme düzeyini normal kabul eder. Okulda tahtaya bakma, kitap okuma ve uzun süreli görsel dikkat gerektiren aktivitelerin artmasıyla birlikte problem daha belirgin hale gelebilir. Bir çocuğun derse ilgisinin azalması veya ödev yaparken kısa sürede sıkılması her zaman öğrenme isteksizliği anlamına gelmeyebilir. Görme problemi yaşayan çocuk, tahtayı veya kitabı net görebilmek için daha fazla çaba harcayabilir ve bu durum zamanla yorulmasına neden olabilir."
Ebeveynlerin ve eğitimcilerin titizlikle izlemesi tavsiye edilen uyarıcı işaretler ise şu şekilde özetleniyor:
- Yazı tahtasına bakarken gözleri kısarak odaklanmaya çalışma
- Televizyon, tablet veya telefon ekranlarına olağandışı biçimde yakından bakma
- Okuma sırasında kitap ve defteri göz hizasına fazlaca yaklaştırma
- Paragraf takibinde kelime veya satır atlama eğilimi
- Okuma-yazma anında başı yan yatırma ya da bir gözü eliyle kapatma
- Sık tekrarlayan göz kırpma, kaşıma ve ovuşturma refleksleri
- Ders çalışma süreçlerinde kronikleşen baş ağrısı şikâyeti
- Okul başarısında belirgin, açıklanamayan bir gerileme
Göz Tembelliğinde Erken Yaşta Müdahale Kritik Önemde
Pediatrik oftalmoloji taramalarının salt kırma kusuru tespiti veya gözlük temini odaklı görülmemesi gerektiğini aktaran Doç. Dr. Dursun, erken yaşta müdahale edilmeyen kusurların kalıcı hasarlara yol açabileceğini ifade etti:
"Bazı görme problemlerinde erken tanı ve uygun tedavi, çocuğun görme gelişimi açısından kritik önem taşıyor. Bu nedenle ‘Nasıl olsa bir sorun olursa söyler’ yaklaşımı doğru değil. Çocukların düzenli göz muayenelerinin yapılması gerekiyor."
Ambliyopi (göz tembelliği) ve şaşılık gibi patolojilerde erken çocukluk çağında başlatılan tedaviler, görme merkezinin gelişimini kurtaran en temel etkenlerin başında geliyor.
Akademik Başarı İçin Çocuklarda Göz Muayenesi Şart
Öğrenme sürecinin çok büyük bir kısmının görsel girdiler üzerinden gerçekleştiğini hatırlatan Doç. Dr. Ayhan Dursun, ailelere yalnızca bir semptom belirdiğinde değil, rutin koruyucu sağlık adımı olarak hekime başvurma çağrısında bulunarak sözlerini şöyle tamamladı:
"Çocuğun sınıfta tahtayı net görebilmesi, kitabını rahat okuyabilmesi ve görsel bilgiyi doğru şekilde algılayabilmesi öğrenme sürecinin önemli parçalarından biridir. Bu nedenle okul döneminde ortaya çıkan davranış değişiklikleri veya akademik performanstaki düşüşler değerlendirilirken görme sorunları da akılda tutulmalıdır. Çocuğunuz herhangi bir görme problemi yaşadığını söylemese bile okul döneminde kapsamlı bir göz muayenesi yaptırmak faydalı olabilir. Çünkü erken fark edilen bir görme problemi, çocuğun hem günlük yaşamını hem de eğitim sürecini olumlu yönde etkileyebilecek bir müdahale fırsatı sunar."
