Ahlat Taş İşçiliği Geleneği UNESCO Korumasında Geleceğe Taşınıyor
Kültür ve Turizm Bakanlığı Yaşayan Miras ve Kültürel Etkinlikler Genel Müdürlüğü koordinesinde yürütülen çalışmalar kapsamında, 2022 senesinde Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi bünyesine dahil edilen Ahlat Taş İşçiliği Geleneği için kapsamlı bir çalıştay düzenlendi. Bitlis’in tarihi Ahlat ilçesinde yer alan Ahlat Öğretmenevi ev sahipliğinde icra edilen Geleneksel Ahlat Taş İşçiliği Çalıştayı, saygı duruşunda bulunulması ve İstiklal Marşı’nın okunması ile resmiyet kazandı. Açılış seremonisinin tamamlanmasının ardından Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde görev yapan Kültür ve Turizm Uzmanı Ahmet Tan, hazırlanan detaylı çalıştay değerlendirme raporunu katılımcılara aktardı.
Sivas Divriği Eserlerinde Ahlat Taş Ustalığının Kadim İzleri
Etkinlik kapsamında hitap eden Bitlis Valisi Ahmet Karakaya, kentsel kimliğin yalnızca yollardan ibaret olmadığını, asıl ruhun mimari miras ile vücut bulduğunu belirterek Sivas Divriği başta olmak üzere Anadolu geneline yayılan ortak mimari hafızaya değindi. Vali Karakaya konuşmasında şu ifadelere yer verdi:
"Bir şehir sadece sokak ve cadde değil, elbette tarihten gelen binalarıyla yansıyan kültürüyle vardır. İşte bu çerçevede baktığımızda kadim şehrimiz Bitlis ve Kubbet’ül İslam şehrimiz Ahlat gerçekten geleneksel taş işçiliğinin, taş ustalığının zirve yaptığı bir noktada yer alıyor. Ben yürekten teşekkür ediyorum. Kıymetli akademisyenlerimiz ve emeği geçenlere 2022 yılı itibariyle Ahlat taş işçiliğinin tescillemiş durumda UNESCO marifetiyle. Gerçekten kümbetlerinden tutun köprülerine, mezar taşlarına kadar Ahlat muhteşem bir tarihi sanat eserlerinin birlikte bulunduğu bir ilçemiz. Bu çerçevede kıymeti elbette her zaman biliniyordu ama geldiğimiz dönemde artık bu hususlar çok daha ön plana çıktı."
Kadim ustalığın bölgesel sınırları aşarak Sivas coğrafyasındaki abidevi eserlere hayat verdiğini kaydeden Vali Karakaya, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Geçtiğimiz aylarda örneğin Bitlis'teki taş işçiliği, taş ustalığıyla ilgili bir belgesel çekimini İstanbul Ticaret Üniversitesiyle birlikte gerçekleştirdik ve İstanbul'da AKM'de bunun yayınlanmasını sağladık. Bitlis'in, Ahlat'ın taş işçiliği sadece kendi sınırlarıyla da kalmamış. Sivas Divriği'deki, Erzincan'daki, Tercan'daki tarihi yapılarda da Bitlisli, Ahlatlı ustaların eserlerini görüyoruz. Elbette taş işçiliği meşakkatli bir iş. Taş ocağından taşı çıkarmaktan tutun o taşın sanatsal değeri olacak şekilde işlenmesi, gelecek nesillere aktarılması oldukça kıymetli bir iş. Zaten bir ülkenin, bir şehrin kültürünü, kültürel zenginliğini yaşatmak için yapılan en güzel işlerden birisi o şehrin mimarisine dokunmaktır. Çünkü yüzlerce yıl, bazen bin yılı aşan sürelerde bu taş işçiliğiyle, taş ustalığıyla gerçekleştirilen eserler gelecek nesillere aktarılabiliyor. Bu çerçevede bizim koruma gibi bir görevimiz var. Hem kamu hem özel sektör hem vatandaş nezdinde bu eserleri gelecek nesillere aktarmak için bu bilinç içerisinde olmamız lazım."
Tescilli Yapıların Korunması ve Modern Mimaride Taş İşçiliği
Bitlis’in kültürel varlık envanteri bakımından Türkiye’nin en zengin merkezleri arasında yer aldığını belirten Karakaya, restorasyon projelerinin yanı sıra modern yapılarda geleneksel dokunuşların yer alması gerektiğini şu sözlerle vurguladı:
"Bunların korunması, mümkünse restorasyonu çok kıymetli. Anıt eserlerin restorasyonu noktasında Bitlis genelinde oldukça mesafe kat etmiş durumdayız. Bu bölge aslında taşın artık bir sanat eserine dönüştüğü çok kıymetli bir bölge. Bizim de bu taş işçiliğini geliştirmemiz, bir meslek olarak gelecek nesillere aktarmamız için mutlaka yapılacak çalışmalar var. Az önce de bahsettiğim gibi hem tarihi mekanların restorasyonları hem de yeni yapılacak binaların mümkün olduğunca bu taş işçiliğinin de kullanılarak yapılması gerekir. Yani mimarlarımız elbette bu konuları bizlerden daha iyi bilirler ama bazen bir binaya öyle bir dokunuş yaparsınız ki evet moderndir, işte güncel ihtiyacı karşılar ama o yörenin de izlerini taşır ve gençlerimize, gelecek nesillere o mirası yansıtır. Bu çerçevede ben bu çalıştayda emeği geçen üniversitemize, kaymakamlığımıza, belediyemize kıymetli akademisyen ve elbette değerli taş ustalarımıza yürekten teşekkür ediyorum."
Alanında Uzman Heyet Çalıştayda Bir Araya Geldi
Protokol konuşmalarının ardından çalıştay, sektör temsilcileri ile uzmanların karşılıklı değerlendirmelerde bulunduğu oturumlarla devam etti. Organizasyona Bitlis Vali Yardımcısı Tarık Safa Kahveci, Bitlis Eren Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necmettin Elmastaş, Ahlat Kaymakamı Özgür Kaya, Ahlat Belediye Başkanı Yavuz Gülmez, bölgedeki mülki ve idari amirler, taş ustaları, geleneksel el sanatkarları ile sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri katılım sağladı.
