Sağlık Bakanlığı, toplum sağlığını koruma ve önleyici sağlık hizmetlerini finanse etme amacıyla yeni bir yasal düzenleme için harekete geçti. Hazırlanan ve 25 maddeden meydana gelen kanun teklifi taslağı doğrultusunda, tütün ürünleri ile yüksek kalorili gıdalardan doğrudan pay kesilmesini hedefleyen "Sağlıklı Hayata Katkı Fonu" kurulması planlanıyor. Önümüzdeki günlerde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşınması beklenen düzenleme; sigara zammı ve paketli ürün fiyatlarında ciddi artışları beraberinde getirecek.
Tütün Ürünlerinde Paket Başına 20 TL Ek Kesinti
Hazırlıkları yürütülen taslağın mali boyutunda en dikkat çeken kalemi tütün mamulleri oluşturuyor. Düzenleme uyarınca perakende satışı yapılan her bir paket sigaradan 20 TL miktarında fon payı tahsil edilmesi öngörülüyor. Açık olarak satılan kilo işi tütünlerde ise kilogram başına 100 TL katkı payı alınması masada bulunuyor.
Türkiye genelinde yılda yaklaşık 5,5 milyar paket tütün tüketildiği verisi göz önüne alındığında, yalnızca sigaraya uygulanacak bu yeni kesinti kanalıyla fona her yıl 110 milyar lirayı aşkın bir kaynak aktarılması öngörülüyor. Böylece uygulanacak yeni vergi düzenlemesi, doğrudan tüketici fiyatlarına yansıyarak tütün alışkanlıklarını sınırlandırmayı hedefliyor.
Şekerli İçecekler ve Atıştırmalıklara Yüzde 20 Fon Payı
Gündemdeki yasa teklifi tütün mamullerinin ötesine geçerek dengesiz beslenmeye yol açan paketli gıda sektörünü de yakından ilgilendiriyor. Düzenleme kapsamında şeker oranı yüksek içeceklerden, 100 mililitre başına 5 TL'ye varan oranlarda pay alınması hedefleniyor. Bununla birlikte bisküvi, cips, çikolata ve gofret gibi aşırı tüketimi sağlık otoritelerince önerilmeyen atıştırmalık ürünlerin etiket fiyatına yüzde 20 katkı payı eklenmesi planlanıyor. Yeni vergi düzenlemesi ile bu tür gıdaların erişilebilirliğinin kademeli olarak azaltılması amaçlanıyor.
Bakanlık bürokratları ve teknik kurulların teklif taslağındaki temel gerekçesi şu ifadelerle özetleniyor:
"Oluşturulacak fonun temel gayesi ceza kesmek değil; zararlı tüketim alışkanlıklarını caydırıcı mali araçlarla kontrol altına alırken, elde edilen geliri doğrudan önleyici ve koruyucu sağlık sisteminin sürdürülebilirliğine aktarmaktır."
Toplanan Kaynaklar Koruyucu Sağlık Hizmetlerine Harcanacak
Yeni vergi adımları çerçevesinde ihdas edilen fonda toplanacak yüz milyarlarca liralık kaynağın genel bütçeye değil, doğrudan toplum sağlığını iyileştirecek tematik projelere aktarılması hedefleniyor. Hazırlanan yasal çerçeveye göre bütçenin öncelikli kullanım alanları şu başlıklardan oluşuyor:
- Okullarda beslenme destek programlarının finanse edilmesi ve çocukluk çağı obezitesiyle mücadele,
- Öğrenciler başta olmak üzere geniş kitlelere yönelik ağız ve diş sağlığı taramaları ile fiziksel aktivite altyapısının geliştirilmesi,
- Sigara bırakma polikliniklerinin teknik kapasitesinin genişletilmesi ve nikotin replasman tedavilerine erişimin kolaylaştırılması,
- KOAH ve akciğer kanseri gibi tütün kaynaklı kronik rahatsızlıkların erken evrede saptanması için ulusal tarama mekanizmalarının güçlendirilmesi.
Yasa Teklifi Sonbaharda Meclis Başkanlığına Sunulacak
Sağlık Bakanlığı tarafından taslağı tamamlanan 25 maddelik çalışma, iktidar partisinin meclis grubunda hukukçu ve maliye kökenli milletvekillerinin teknik incelemesine girdi. İlgili komisyonlardaki değerlendirmelerin ve etki analizlerinin tamamlanmasının ardından teklif metnine nihai biçimi verilecek. Düzenlemenin ekim veya kasım ayı içerisinde TBMM Başkanlığına resmen iletilerek yasalaşma sürecinin başlatılması bekleniyor.
