Türkiye’nin Ay Görevinde Kritik Üretim Aşaması Tamamlandı
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye’nin ilk Ay görevi kapsamında TÜBİTAK UZAY öncülüğünde geliştirilen Ay uzay aracının üretim, montaj ve sistem entegrasyon çalışmalarının tamamlandığını açıkladı. Araç, fırlatma öncesindeki en önemli süreçlerden biri olan çevresel testlerin gerçekleştirilmesi amacıyla TUSAŞ bünyesinde bulunan Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi’ne (USET) gönderildi.
Kacır, Ay Araştırma Programı’nda önemli bir aşamanın geride bırakıldığını belirterek, Türkiye’nin kritik teknolojilerde tam bağımsızlık hedefi doğrultusunda uzay teknolojilerine odaklandığını ifade etti. Teknolojik dönüşümlerin Türkiye açısından stratejik fırsatlar oluşturduğunu belirten Kacır, savunma sanayiinde insansız hava araçları alanında elde edilen kazanımların benzerinin uzay teknolojilerinde de gerçekleştirilebileceğini söyledi.
Türkiye Uzay Teknolojilerinde Kabiliyetlerini Genişletiyor
Uzay çalışmalarının bilimsel kapasitenin yanı sıra teknolojik üstünlük, ekonomik rekabet ve stratejik bağımsızlık açısından da önem taşıdığını belirten Kacır, Türkiye’nin uzayın sunduğu fırsatlardan en üst düzeyde yararlanan ülkeler arasında yer almasının hedeflendiğini kaydetti.
Türkiye’nin uydu teknolojilerinde insan kaynağı, araştırma altyapısı ve kritik teknolojilerin yerlileştirilmesi konusunda önemli bir birikim oluşturduğunu aktaran Kacır, GÖKTÜRK-2 ve İMECE uydularının bu mühendislik kapasitesinin gelişmesinde önemli rol oynadığını belirtti.
Kacır ayrıca, yüzde 80’in üzerinde yerlilik oranına sahip TÜRKSAT 6A ile Türkiye’nin kendi haberleşme uydusunu tasarlayıp üretebilen 11 ülkeden biri haline geldiğini ifade etti. Yüksek hızlı veri aktarımı ve esnek kapsama özelliklerine sahip olacak TÜRKSAT 7A için çalışmaların başladığını açıklayan Kacır, uydunun afet iletişimi, kamu hizmetleri ve güvenli haberleşme ihtiyaçlarına yönelik ek görev yükleri taşıyacağını söyledi. İMECE-2 ve İMECE-3 ile de daha geniş alanları görüntüleyebilen ve aynı bölgeden daha sık veri toplayabilen yeni nesil bir yer gözlem uydu mimarisinin oluşturulması hedefleniyor.
Ay Araştırma Programı ile 9’uncu Ülke Hedefleniyor
Milli Uzay Programı kapsamında Türkiye’nin uzayda daha yetkin ve bağımsız bir konuma ulaşması amacıyla 10 temel hedef belirlendiğini hatırlatan Kacır, Alper Gezeravcı’nın Uluslararası Uzay İstasyonu’nda 13, Tuva Cihangir Atasever’in ise yörünge altı araştırma uçuşunda 7 bilimsel deney gerçekleştirdiğini belirtti.
Ay Araştırma Programı’nın ise Türkiye’nin derin uzay operasyonlarında kullanılacak teknolojileri geliştirmesi ve bu alanda deneyim kazanması açısından önemli bir adım olduğunu vurgulayan Kacır, bugüne kadar yalnızca 8 ülkenin Ay görevi gerçekleştirdiğini söyledi. Türkiye’nin kendi mühendislik imkanlarıyla yürüteceği program sayesinde Ay görevi gerçekleştiren 9’uncu ülke olmayı hedeflediğini açıkladı.
Yaklaşık altı asır önce gökyüzü ve Ay’ın hareketleri üzerine yaptığı çalışmalarla bilim tarihine katkı sağlayan Ali Kuşçu başta olmak üzere Türk-İslam bilim geleneğinin mirasının, Ay yörüngesinde gerçekleştirilecek bilimsel araştırmalarla yaşatılmasının amaçlandığını belirtti.
Ay Uzay Aracı 2027’de Göreve Başlayacak
Yaklaşık 3,5 ton ağırlığındaki Ay uzay aracının 2027 yılının ilk aylarında fırlatılması planlanıyor. Yaklaşık iki aylık yolculuğun ardından aracın Ay yüzeyinden 100 kilometre yükseklikte bulunan kutupsal ve dairesel görev yörüngesine ulaşması öngörülüyor.
Görev yörüngesinde en az üç ay operasyon yürütülmesi planlanırken, aracın performansına bağlı olarak görevin bir buçuk yıla kadar uzatılabileceği belirtiliyor. Misyon kapsamında Güneş rüzgarlarının Ay yüzeyiyle etkileşimi, Ay yüzeyindeki suyun oluşum mekanizmaları, Ay’ın manyetik alanları ve yüzeyin ısıl özellikleri araştırılacak. Yerli olarak geliştirilen bilimsel ekipmanlarla Ay’daki radyasyon ortamına ilişkin ölçümler de gerçekleştirilecek.
Bilimsel çalışmaların tamamlanmasının ardından uzay aracının kontrollü yavaşlatma manevralarıyla Ay yüzeyine ulaştırılması hedefleniyor. Türkiye tarafından geliştirilen Hibrit İtki Sistemi de görevin kritik teknolojileri arasında bulunuyor. Bu sistemin yörünge yükseltme manevralarında ve görevin son aşamasında Ay yörüngesinden çıkış için gerçekleştirilecek ateşlemelerde kullanılması planlanıyor.
Ay Uzay Aracında Yüzde 80’in Üzerinde Yerlilik
Kacır, Ay görevini gerçekleştirecek uzay aracının yüzde 80’in üzerinde yerlilik oranıyla üretildiğini açıkladı. Araçta, İMECE ve TÜRKSAT 6A projelerinde geliştirilen uçuş bilgisayarı, haberleşme, güç, ısıl kontrol ve yörünge operasyonları gibi kritik teknolojilerden yararlanıldı.
Üretim, montaj ve sistem entegrasyon çalışmalarının tamamlanmasının ardından araç, TUSAŞ bünyesindeki USET’e gönderildi. Burada gerçekleştirilecek testlerle Ay uzay aracının fırlatma sırasında ve uzay ortamında karşılaşabileceği zorlu koşullara dayanıklılığı doğrulanacak.
Isıl vakum testleriyle uzay ortamı, yapısal testlerle fırlatma koşulları, elektromanyetik uyumluluk testleriyle ise araç üzerindeki sistemlerin güvenli ve uyumlu biçimde birlikte çalışması sınanacak.
Testlerin tamamlanmasının ardından Ay uzay aracının nihai kontroller için TÜBİTAK UZAY’ın ODTÜ yerleşkesinde bulunan yeni temiz oda ve entegrasyon tesisine götürülmesi planlanıyor. Sonraki aşamada araç, fırlatma hazırlıkları kapsamında Kennedy Uzay Üssü’ne gönderilecek. Şartların uygun olması halinde fırlatmanın 2027 yılının ilk aylarında gerçekleştirilmesi hedefleniyor.
Ay Misyonunda 200’den Fazla Uzman Görev Aldı
2022 yılının başında başlatılan Ay Araştırma Programı’nın yüzde 77 seviyesinde tamamlandığını belirten Kacır, Türkiye’nin daha önce gerçekleştirmediği bir derin uzay görevi için büyük ölçüde kendi insan kaynağı, altyapısı ve yerli teknolojilerinden yararlanıldığını ifade etti.
Ay uzay aracının geliştirilmesi ve üretiminde TÜBİTAK UZAY ve DeltaV’nin yanı sıra çeşitli yerli teknoloji şirketleri ve girişimler de görev aldı. Program kapsamında bugüne kadar 200’den fazla mühendis, araştırmacı ve teknik personelin çalışmalara katkı sunduğu belirtildi. Kacır, Ay Araştırma Programı’nı Türkiye’nin yıllar içerisinde oluşturduğu teknoloji ve mühendislik ekosisteminin ortak ürünü olarak nitelendirdi.
Türkiye Uzay Alanında Uluslararası İş Birliklerini Artırıyor
Türkiye’nin Artemis Mutabakatı’na katılarak uzayın barışçıl ve sürdürülebilir biçimde keşfedilmesine yönelik uluslararası iş birliklerini geliştirmeye devam edeceğini belirten Kacır, 5-6 Ekim tarihlerinde Antalya’da gerçekleştirilecek 77. Uluslararası Uzay Kongresi’nin uzayın geleceği açısından önemli bir buluşma noktası olacağını söyledi.
Ankara’da uzay teknolojilerinin geliştirilmesine yönelik bir uzay teknolojileri geliştirme bölgesi kurulması için çalışmaların sürdüğünü aktaran Kacır, Somali’de inşa edilen uzay limanının da Türkiye’nin uzaya bağımsız erişim imkanına katkı sunacağını ifade etti.
TEKNOFEST kapsamında düzenlenen roket ve uydu yarışmalarına her yıl on binlerce gencin katılmasının ve üniversitelerin uzay ile havacılık alanlarındaki bölümlerine gösterilen yoğun ilginin, Türkiye’nin bu alandaki insan kaynağı ve teknolojik yetkinliğinin geliştiğini ortaya koyduğunu belirtti.
Türkiye Ay’a Ulaşan İlk Müslüman Ülke Olmayı Hedefliyor
Basın toplantısının ardından Ay uzay aracının yanında açıklamalarını sürdüren Bakan Kacır, Türkiye’nin küresel uzay yarışında yer alacağını söyledi. Kacır, görev kapsamında kullanılacak Hibrit İtki Sistemi’nin derin uzayda dünya tarihinde ilk kez kullanılacağını ifade etti.
Ay yörüngesinde görev yapacak aracın misyonun sonunda Ay yüzeyine kontrollü iniş gerçekleştirmesinin hedeflendiğini belirten Kacır, 2027 yılının ilk aylarında gerçekleştirilmesi planlanan görevle Türkiye’nin bunu başaran ilk Müslüman ve bayrağında hilal bulunan ülke olmasının amaçlandığını açıkladı.
Türkiye’nin Milli Teknoloji Hamlesi doğrultusunda uzay alanında öncü ülkeler arasında yer alacağına inandığını vurgulayan Kacır, Ay Araştırma Programı’nın Türkiye, millet ve bilim dünyası açısından hayırlı olmasını diledi.
