22 İlde Fahiş Fiyat Kıskacı: Dev Operasyonun Perde Arkası
Türkiye genelinde tarımsal tedarik zincirinde haksız kazanç ve piyasa manipülasyonu iddialarına karşı kapsamlı bir hukuki süreç başlatıldı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde yürütülen geniş çaplı adli tahkikat çerçevesinde, yaş sebze ve meyve piyasasında suni fiyat artışlarına neden olduğu belirlenen dağıtıcı ağlarına yönelik 22 ilde eş zamanlı operasyonlar gerçekleştirildi. Üreticiden düşük bedellerle temin edilen mahsullerin, gerçeğe aykırı müstahsil makbuzları düzenlenerek maliyetlerinin kasten yüksek gösterildiği ve nihai satış noktalarına fahiş kâr marjlarıyla aktarıldığı saptandı.
Soruşturma dosyasında yer alan teknik tespitler; Ticaret Bakanlığı müfettişleri, Rekabet Kurulu uzmanları ve büyükşehir belediyelerine bağlı toptancı hal müdürlüklerinin hazırladığı denetim raporlarına dayandırıldı. Raporlar neticesinde piyasa mekanizmasını bozarak haksız fiyat artışı gerçekleştirdiği öne sürülen 41 büyük toptancı ve dağıtıcı işletmenin yönetim kadrosundaki şüpheliler hakkında adli gözaltı kararı çıkarıldı. Tarladan perakende tezgâhına kadar uzanan arz zincirinde suni şişirmelere yol açan yapıların deşifre edilmesi, hem yerel pazarlarda hem de tüketici nezdinde dikkatle karşılandı.
Tarladan Sofraya Fahiş Fiyat Baskısı: Semt Pazarlarında Yankı
Üreticinin tarladaki alın terini hiçe sayan ve nihai tüketicinin mutfak harcamalarını baskılayan aracılara yönelik yürütülen adli işlemler, yerel pazarlarda da gündemin ilk sırasına yerleşti. Özellikle Eskişehir’deki semt pazarlarında tezgâh açan esnaf ile alışveriş yapan vatandaşlar, söz konusu operasyonel adımları memnuniyetle karşıladıklarını dile getirdi. Sebze ve meyve fiyatlarının piyasa gerçeklerine dönmesi için toptan dağıtım kanallarının aralıksız denetlenmesi gerektiği ifade edildi.
Geçmişte 10 yıl boyunca manavlık yaptığını ifade eden 57 yaşındaki Kadir Malar, sektördeki tedarik katmanlarının fazlalığına dikkat çekerek şu değerlendirmelerde bulundu:
"Bence güzel, olması lazım. Ben 10 yıllık manavlık da yaptım daha önce meslek hayatımda. Aradaki aracı kurumlar çok fazla, bunu yapmaları çok zor. Vallahi olumlu bence, olumlu ama yapabilirler mi çok zor. Fiyatların düşmesini umuyorum, inşallah düşer."
Aracıların Piyasa Baskısı ve Tezgâhtaki Doğrudan Tedarik Modeli
Benzer şekilde adli takibatın kararlılıkla sürdürülmesini savunan tüketici Remzi Ünügür (57), atılan adımların doğrudan vatandaşa nefes aldıracağını belirterek, "Çok iyi bir düşünce, bence vatandaş için çok yararlı bir olay. Bugün sebzeler falan bayağı indirimde, güzel. Aracıların fahiş fiyatlarına karşıyız ve bu tip operasyonların devamını bekliyoruz" sözleriyle denetimlerin süreklilik arz etmesi gerektiğini vurguladı.
Tedarik sürecinde aracı halkasını devre dışı bırakıp ürünü doğrudan üretim havzasından temin etmenin önemine değinen 41 yaşındaki pazarcı esnafı Veli Altun ise yerel üreticinin desteklenmesi çağrısında bulundu:
"Destekliyoruz, devletimiz mağdur insanları görsün, bunlara sahip çıksın. Aradaki aracılar para yemesin, direkt çiftçiden buraya gelsin. Buraya gelen malların çoğu üreticiden geliyor. Biz çiftçiden bizzat gidip alıyoruz. Bu kavunu Bandırma'dan gidip alıyoruz Manyas'tan. Günlük ve taze, iki güne bir arabamızla gidiyoruz, insanlara taze tüketim sağlıyoruz."
Piyasa aktörleri ve tüketiciler, şeffaf denetim mekanizmalarının ve tarladan tezgâha doğrudan erişim sağlayan modellerin yaygınlaşması halinde hem çiftçinin emeğinin karşılığını alacağını hem de tüketici enflasyonunun önüne geçilebileceğini belirtiyor.
