Milyonlarca Çalışanı İlgilendiriyor! Mola Süreleri Yeniden Düzenlendi
Yargıtay'ın verdiği karar doğrultusunda, uzun çalışma sürelerinde çalışanlara verilmesi gereken mola süresinin artırıldığı belirtildi.
Çalışanların hem iş kazalarından korunması hem de çalışma verimliliğinin artırılması açısından büyük önem taşıyan mola hakkıyla ilgili yeni uygulama, özellikle uzun süre çalışanları yakından ilgilendiriyor.
11 Saati Aşan Çalışmaya 1,5 Saat Mola
Mevcut uygulamada çalışma süresine göre farklılık gösteren ara dinlenme süreleri, yeni değerlendirmeyle birlikte uzun çalışma süreleri açısından yeniden ele alındı.
Buna göre;
4 saate kadar olan çalışmalarda: En az 15 dakika,
4 saatten 7,5 saate kadar çalışmalarda: En az 30 dakika,
7,5 saatten 11 saate kadar çalışmalarda: En az 1 saat,
11 saati aşan çalışmalarda: En az 1,5 saat,
13 saati aşan çalışmalarda: 2 saat
ara dinlenmesi uygulanması gerekiyor.
İş Kanunu'nda günlük çalışma süresinin genel olarak 11 saati aşamayacağı belirtilirken, uygulamada bu sürenin üzerinde çalışmaların da gerçekleşebildiği ifade ediliyor. Yargıtay'ın konuya ilişkin kararıyla birlikte, uzun çalışma sürelerinde ara dinlenmesinin nasıl hesaplanacağına ilişkin önemli bir değerlendirme ortaya çıktı.
Mola Hakkı İşçinin Verimliliği İçin Önem Taşıyor
Ara dinlenmeleri yalnızca çalışanların dinlenmesi açısından değil, iş kazalarının önlenmesi ve çalışma verimliliğinin artırılması açısından da önem taşıyor.
Mola sürelerinin; yorgunluğa bağlı iş kazalarının azaltılması, çalışanların bedensel ve ruhsal açıdan dinlenmesi, iş tatmininin yükseltilmesi ve sosyal yaşama zaman ayrılabilmesi açısından önemli olduğu belirtiliyor.
Mola Çalışma Süresinden Sayılmıyor
Ara dinlenmeleri kural olarak çalışma süresinden sayılmıyor. Bu nedenle fazla çalışma hesabında, çalışanın fiilen çalıştığı süre dikkate alınıyor.
Haftalık 45 saatlik çalışma süresinin, ara dinlenmeler düşüldükten sonra fiili çalışma üzerinden aşılması halinde aşan süre fazla çalışma kapsamında değerlendiriliyor. Fazla çalışma için ise mevzuatta öngörülen zamlı ücret hükümleri uygulanıyor.
İşverenlerin, çalışanlara verilmesi gereken mola sürelerini fiili çalışma süresinin içine dahil ederek fazla mesai hesabını azaltamayacağı belirtiliyor.
İşveren Mola Hakkını Kullandırmak Zorunda
Ara dinlenmesinin ne zaman kullanılacağını işveren, işin gereklerini dikkate alarak belirleyebiliyor. Molalar toplu şekilde ya da çalışanların sırayla dinlenmesine imkan verecek şekilde kullandırılabiliyor.
Ancak mola süresinin, işe geç başlama veya işten erken çıkma şeklinde kullandırılması mümkün değil. Ara dinlenmesinin çalışma süresi içerisinde fiilen kullandırılması gerekiyor.
Çalışan mola sırasında iş yerinde kalabilir ancak bu süre içinde çalışmaya zorlanamaz. İşçinin işverenin emir ve talimatı altında çalışmaya devam etmesi halinde verilen sürenin gerçek anlamda ara dinlenmesi sayılmayacağı belirtiliyor.
Çocuk ve Genç İşçiler İçin Farklı Kurallar Uygulanıyor
Çocuk ve genç işçiler açısından ise daha farklı ara dinlenmesi hükümleri bulunuyor. Çalışma süresine göre bu çalışanlara daha uzun dinlenme süreleri tanınabiliyor.
Özellikle çocuk işçilerin çalışma koşullarında, belirli sürelerde düzenli dinlenme verilmesi zorunluluğu bulunuyor.
Emziren Kadın Çalışanların Süt İzni
Kadın çalışanların bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günlük toplam 1,5 saat süt izni bulunuyor.
Bu sürenin hangi saatlerde kullanılacağı ve kaç parçaya bölüneceği ise çalışanın tercihine bırakılıyor. Süt izni, günlük çalışma süresinden sayılıyor.
Şoförlerin Mola Süreleri de Düzenlemeye Tabi
Karayolu taşımacılığında görev yapan şoförler için de özel dinlenme kuralları uygulanıyor. Buna göre sürücülerin belirlenen sürelerin üzerinde kesintisiz araç kullanmasının önüne geçilmesi ve belirli aralıklarla dinlenme verilmesi gerekiyor.
Özellikle kesintisiz sürüş süresinin ardından dinlenme yapılması, hem sürücü hem de trafikteki diğer kişiler açısından büyük önem taşıyor.
Evden Çalışanlar da Mola Hakkından Yararlanıyor
Uzaktan veya evden çalışma modelinde bulunan çalışanların da sözleşmede aksi yönde özel bir düzenleme bulunmadığı sürece İş Kanunu'ndaki ara dinlenme hükümlerine tabi olduğu belirtiliyor.
Yani iş yerinde fiziksel olarak bulunmamak, çalışanın kanundan doğan mola hakkını ortadan kaldırmıyor.
Mola Sırasında Çalışan Uyuyabilir mi?
Ara dinlenmesi sırasında çalışan kural olarak serbest zamanını kendi isteğine göre kullanabiliyor. Bu nedenle çalışanın mola sırasında dinlenmesi veya uyuması konusunda esas olan, işverenin işyeri kuralları ve iş disiplinine ilişkin düzenlemeleri.
İşveren, işyeri iç yönetmeliği kapsamında çalışma ortamında uyumayı yasaklayabiliyor.
Çalışanların çay, kahve, yemek veya benzeri ihtiyaçları için verilen ve gerçekten dinlenme amacı taşıyan süreler de ara dinlenmesinin hesabında dikkate alınabiliyor.
Mola Yerine Para Verilemez
İşçinin kanundan doğan ara dinlenmesi hakkının, yalnızca ücret ödenerek ortadan kaldırılması mümkün değil. İşverenin çalışanına mola hakkını fiilen kullandırması gerekiyor.
Mola süresinin kullandırılmaması ve bunun sonucunda çalışanın fiili çalışma süresinin artması halinde, çalışma süreleri ve fazla mesai yönünden işçinin alacakları ayrıca değerlendirilebiliyor.
Mola hakkının ihlal edilmesi durumunda işverene idari yaptırım uygulanabileceği de belirtiliyor.
Çalışanların Dikkat Etmesi Gerekiyor
Uzun çalışma sürelerine maruz kalan çalışanların, kendilerine verilen mola sürelerini ve günlük fiili çalışma saatlerini takip etmeleri önem taşıyor. Özellikle ara dinlenmelerinin kağıt üzerinde gösterilip fiilen kullandırılmaması halinde çalışanların çalışma kayıtlarını ve diğer delilleri saklaması, olası bir uyuşmazlıkta önem kazanabiliyor.
