Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçişle birlikte çıkarılan ve 2021 yılında yürürlüğe giren 70 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne yönelik olarak yapılan iptal başvurusu, Anayasa Mahkemesi’nde karara bağlandı. CHP tarafından yapılan başvuruda, yürütme yetkisinin Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle sınırsız şekilde genişletilemeyeceği savunulmuştu. Anayasa Mahkemesi de bu görüş doğrultusunda karar verdi.
Yetki Aşımı ve Anayasaya Aykırılık
Mahkeme, Cumhurbaşkanının yalnızca "üst kademe kamu yöneticilerinin" atanmasına ilişkin yetkiye sahip olduğunu belirtti. Vali yardımcılığı, kaymakamlık ve hudut mülki idare amirliği gibi görevlerin bu kapsam dışında olduğunu vurgulayan yüksek mahkeme, bu görevlere yapılacak atamaların kanunla düzenlenmesi gerektiğinin altını çizdi.
Bu çerçevede, Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle verilen atama yetkisinin anayasal sınırların dışına çıktığına hükmedildi. Mahkeme, memuriyetle ilgili hak ve görevlerin, özellikle atama ve özlük hakları gibi konuların yalnızca yasama organı tarafından yapılacak düzenlemelerle şekillendirilebileceğini vurguladı.
İptal Edilen Hükümler
Anayasa Mahkemesi, kararnameye 271. madde kapsamında sonradan eklenen 2. ve 3. fıkraları da iptal etti. Bu hükümler, İçişleri Bakanlığı taşra teşkilatında görev yapan hudut mülki idare amirlerinin, vali yardımcıları ile aynı statüde değerlendirilmesini öngörüyordu. Ancak mahkeme, bu eşitlemenin ve atamaların yalnızca yasa ile yapılabileceğini belirterek düzenlemeleri geçersiz saydı.
Yürürlük Süresi: 9 Ay Sonra Geçerli Olacak
Şubat 2024’te sonuçlanan davada AYM, yürürlüğün durdurulması talebini reddetti. Ancak verdiği iptal kararlarının hemen değil, 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi. Bu sürenin tanınma gerekçesi olarak ise ortaya çıkabilecek idari boşlukların kamu yararını zedelememesi ve yürürlükten kaldırılan düzenlemelerin yerini alacak yeni bir yasal çerçevenin hazırlanabilmesi gösterildi.
Bu geçiş sürecinde, hükümete yeni bir yasal düzenleme yapma sorumluluğu düşüyor. Aksi takdirde, görevdeki bazı idari amirlerin hukuki statüsü belirsiz hale gelebilir.
Kararın Önemi
Bu iptal kararı, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile yürütmenin yetkilerinin sınırlandırılması açısından önemli bir örnek teşkil ediyor. Mahkeme, idari yapıdaki hiyerarşinin ve görev tanımlarının yalnızca yasama organının iradesiyle belirlenebileceği yönünde net bir tutum sergiledi. Bu karar aynı zamanda, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütme organının yetki alanının çerçevesini yeniden gündeme taşıdı.
