Milyonluk Temizlik “Çöp” Olmasın
Ancak uzmanlar uyarıyor: Akköprü ve Balık Bendi gibi kritik derelerdeki kirlilik önlenmezse, harcanan milyonlarca lira ve emek boşa gidebilir.
Van Büyükşehir Belediyesi ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı iş birliğinde Temmuz 2021’de hayata geçirilen “Dip Çamuru Temizliği” projesi, göl ekosistemini koruma adına yürütülen en kapsamlı çevre hamlelerinden biri olarak öne çıkıyor. Yaklaşık 14 kilometrelik sahil bandını kapsayan çalışmalarda bugüne kadar 1 milyon 970 bin metreküp balçık gölden arındırıldı. Projenin tamamında 2 milyon 700 bin metreküp çamurun çıkarılması hedefleniyor ve bu sayede Van Gölü’nün adeta yeniden nefes alması amaçlanıyor.
200 Milyon TL’lik Yatırım Risk Altında
Bugüne kadar maliyeti 200 milyon TL’yi aşan temizlik çalışması, büyük ölçüde yerel yönetim ve bakanlık hibeleriyle finanse ediliyor. Günlük ortalama 350–400 metreküp kapasiteyle devam eden hummalı çalışmalara rağmen, gölü besleyen ana derelerde yaşanan kirlilik projenin başarısını tehdit ediyor.
Çevreciler ve bölge halkının en büyük endişesi, Akköprü ve Balık Bendi dereleri üzerinden göle taşınan atıklar. Geçmişte bu dere ağızlarında bulunan ve çöplerin göle ulaşmasını engelleyen “çöp tutucu bariyerlerin” kaldırılmış olması, kirliliğin doğrudan Van Gölü’ne akmasına yol açıyor. Özellikle ilkbahar aylarında karların erimesiyle birlikte plastik atıklar ve evsel çöpler, temizlenen bölgeleri yeniden istila ediyor.
İskele Sahilinde Çöp Dağları
Akköprü Deresi’nin İskele güzergâhında göle döküldüğü noktada biriken çöp yığınları, hem kötü kokuya hem de ciddi çevre kirliliğine neden oluyor. Bölge sakinleri, belediyenin zaman zaman temizlik yaptığını ancak sorunun kaynağı olan dere yataklarında kalıcı önlem alınmadığı sürece kirlilik döngüsünün kırılmayacağını belirtiyor.
İnci Kefali’nin Üreme Alanları Tehlikede
Kirlilik sadece görsel bir sorunla sınırlı değil, aynı zamanda biyolojik bir yıkım tehdidi de oluşturuyor. Dünyada sadece Van Gölü havzasında yaşayan endemik İnci Kefali, üreme dönemi olan Nisan-Haziran ayları arasında yumurta bırakmak için bu derelere göç ediyor. Dere yataklarındaki plastik ve evsel atıklar, balıkların yumurtlama alanlarını tahrip ederek popülasyonun geleceğini tehlikeye atıyor.
Yetkililere Acil Çağrı: “Bütüncül Yönetim Şart”
Vanlılar, “Van Denizi” olarak adlandırdıkları bu eşsiz değerin korunması için yetkililerden şu adımların acilen atılmasını bekliyor:
Akköprü ve Balık Bendi derelerine çöp bariyerleri derhal yeniden kurulmalı.
Dere yatakları düzenli olarak ıslah edilmeli ve temizlenmeli.
Sahil şeridindeki atık birikimine karşı 7/24 denetim ve temizlik mekanizması kurulmalı.
Van Gölü havzasında “sıfır atık” odaklı bütüncül bir çevre yönetimi uygulanmalı.
Aksi halde, yıllardır sürdürülmekte olan ve milyonlarca liralık yatırım yapılan dip çamuru temizliği çalışmalarının etkisi kalıcı olmayacak.
Haber: Kenan Gül
