Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği Erzurum Şubesi’nin düzenlediği programda konuşan Atatürk Üniversitesi Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Lokman Turan, divan şiirini Türkçenin kazandığı tarihî bir zafer olarak tanımladı.
“Bu şiir bizimdir, Türkçedir ve divan şiiri Türkçenin en önemli zaferlerinden biridir.”

Prof. Dr. Turan, divan şiirinin iki farklı dönemde dışlandığını belirterek, XIII ve XIV. yüzyıl Anadolu’sunda Türkçenin yüksek şiir dili olarak görülmediğini, XIX. yüzyıldan itibaren ise Türk edebiyatına aidiyetinin sorgulandığını ifade etti.

Ziya Paşa’nın 1868 tarihli Şiir ve İnşâ makalesindeki yaklaşımını ikinci dışlamaya örnek gösteren Turan, bu tartışmanın Erzurum ile olan bağına dikkat çekerek, hem Ziya Paşa’nın hem de eleştirilen Nef’î’nin Erzurumlu olduğunu hatırlattı.

Âşık Paşa’nın Garîbnâme’sindeki ifadelere atıfta bulunan Turan, Türkçenin asıl mücadelesinin halkla değil, dili ilmî ve edebî olarak yetersiz gören okumuş çevrelerle olduğunu, zaferin yüksek şiir dilinde kabul görmeyle gerçekleştiğini belirtti.

Türkçenin gelişimini biat ve zafer kavramlarıyla açıklayan Turan, Farsçanın hâkim olduğu yüksek şiir sahasında Ali Şîr Nevâî, Necâtî, Fuzûlî ve Bâkî gibi isimlerle Türkçenin kendi büyük şairlerini ve ölçülerini oluşturduğunu ifade etti.

Bâkî’nin bir gazelinden örnek vererek bir dili kelimelerin değil cümle yapısının kurduğunu vurgulayan Turan, Türkçenin yabancı dillerden aldığı kelimeleri işgal değil ganimet olarak gördüğünü ve divan şiirinin bu sayede Türkçenin zaferi olduğunu sözlerine ekledi.
