Türk Havacılığında Küresel Atılım: TUSAŞ Dünyaya Açılıyor
Türkiye'nin yerli ve milli imkanlarla geliştirdiği havacılık projeleri, uluslararası arenada somut ihracat başarılarına dönüşmeye başladı. Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından tasarlanan üç özgün platform; HÜRKUŞ, HÜRJET ve KAAN, farklı coğrafyalardaki üç kilit ülkeyle imzalanan anlaşmalar doğrultusunda sınır ötesine taşınıyor. Belirlenen yol haritasına göre HÜRKUŞ-II Azerbaycan semalarında, HÜRJET İspanya hava sahasında, beşinci nesil savaş uçağı KAAN ise Endonezya envanterinde görev almaya hazırlanıyor.
Daha önce temel eğitim uçağı HÜRKUŞ-I modelinden iki Afrika ülkesine toplam 5 adet ihraç edilmişti. Sınırlı adette kalan ilk versiyonun ardından, Türk Hava Kuvvetleri'nin operasyonel gereksinimleri gözetilerek modernize edilen HÜRKUŞ-II geliştirildi ve envantere dahil edildi. Küresel ölçekte kendi sınıfında yalnızca dört rakibi bulunan platform, yeni ihracat başarısıyla rüştünü bir kez daha ispatladı.
Havacılık sektöründe askeri uçak tedarikini yalnızca teslim edilen gövde sayısı veya mali büyüklük üzerinden okumak eksik bir yaklaşım oluşturmaktadır. Bir muharip ya da eğitim uçağını envanterine katan ülke; üretici güç ile en az 20 ila 30 yılı bulan stratejik bir ekosisteme adım atar. Pilotaj ve teknik personel eğitiminden simülatör altyapısına, parça lojistiğinden yazılım güncellemesi ve mühimmat entegrasyonuna kadar pek çok bileşen bu uzun soluklu iş birliğini şekillendirir. Taraflar arasında yerel imalat ve teknoloji paylaşımı devreye girdiğinde ise tedarik zincirleri ve mühendislik altyapıları bütünleşir.
HÜRKUŞ-II Kardeş Ülke Azerbaycan Envanterine Katılıyor
Bu küresel açılım zincirinin en güncel aşaması Bakü'de somutlaştı. 6'ncı Azerbaycan Uluslararası Savunma Fuarı (ADEX 2026) kapsamında, Azerbaycan Hava Kuvvetleri için 14 adet HÜRKUŞ-II tedarik edilmesini öngören resmi sözleşme imzalandı. Anlaşmanın, HÜRKUŞ-II'nin askeri tip sertifikasyonunu tamamlayıp Türk Hava Kuvvetleri filosuna girmesinin hemen ardından gerçekleşmesi dikkat çekti. Planlamalar doğrultusunda ilk uçakların yıl bitmeden teslim edilmesi öngörülüyor.
ADEX 2026, 61 yerli firmanın katılımıyla Türk savunma sanayii açısından gövde gösterisine dönüştü. Fuarda Türk savunma şirketlerinin imzaladığı tedarik sözleşmelerinin toplam değeri 500 milyon doları aştı. Paketin odak noktasında HÜRKUŞ-II yer alırken, BAYKAR'ın MIZRAK ve ANTİDOT sistemleri, ROKETSAN'ın BARBAROS Kıyı Savunma Sistemi ve ASELSAN'ın ALP-100 radarı gibi kritik projeler de resmiyet kazandı. Ayrıca Nahçıvan'da kurulacak ortak tesis için ön mutabakat sağlandı.
Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün, iki ülke arasındaki yaklaşımı şu sözlerle özetledi:
"İki ülke arasındaki model; gerçek operasyonel ihtiyaçların birlikte tespit edilmesi, dışa bağımlılığın asgariye indirilmesi, sağlam bir altyapının kurulması ve sonraki nesil projelerde görev alacak yetkin insan kaynağının yetiştirilmesi esasına dayanmaktadır."
HÜRJET İspanya İle Avrupa Semalarında Güç Kazanıyor
TUSAŞ'ın kıta Avrupası'ndaki en kritik atılımı hafif taarruz ve jet eğitim uçağı HÜRJET ile gerçekleşti. İspanya Hava Kuvvetleri, filosunda kullanım ömrünü tamamlamak üzere olan F-5M uçaklarının yerine HÜRJET'i seçti. İki ülke hükümetleri arasında başlatılan resmi görüşmeler neticesinde TUSAŞ ile Airbus ortaklığı üzerinden yürütülen program, 30 adet uçağı kapsayan yaklaşık 2,6 milyar avroluk geniş kapsamlı bir anlaşmaya bağlandı.
Söz konusu meblağ salt uçak maliyetini değil; simülatörleri, kapsamlı yer eğitim altyapısını, sürekli bakım desteğini ve uzun vadeli işletim modelini kapsıyor. İspanya bu anlaşmayla pilot eğitim mimarisini doğrudan HÜRJET platformuna entegre ediyor. İlk kez süpersonik yerli bir jet eğitim uçağının hem NATO hem de Avrupa Birliği üyesi bir ülkenin envanterine girmesi, projenin diğer üye ülkelere ihracatı için de güçlü bir referans niteliği taşıyor.
48 Adet KAAN İle Endonezya’da Dev Ortaklık Başlıyor
İhracat hamlesinin stratejik ve hacim bakımından en kapsamlı ayağını ise Milli Muharip Uçak KAAN oluşturuyor. Türkiye ile Endonezya arasında 48 adet KAAN tedarikine ilişkin kesin satış sözleşmesi resmiyete döküldü. Bu süreç, doğrudan alımın ötesinde Endonezya'nın yerel sanayi altyapısının üretime dahil edilmesini ve geniş kapsamlı teknoloji aktarımını da barındırıyor.
Beşinci nesil bir savaş uçağının geliştirme safhasında ihraç başarısı yakalaması, iki ülkeyi üretimden modernizasyona kadar onlarca yıla yayılacak bir ortaklığa taşıyor.
Toplamda 14 HÜRKUŞ, 30 HÜRJET ve 48 KAAN olmak üzere 92 uçaklık ihracat portföyü; Türkiye'nin dış pazardan hava aracı alan bir kullanıcı konumundan, uluslararası pazarda kalıcı bir ana üretici ve sistem sağlayıcısı konumuna yükseldiğini belgeliyor.
